"ရုပ်ရှင်" ၏ တည်းဖြတ်မှု မူကွဲများ

၂၈ ဘိုက် ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် ,  ပြီးခဲ့သည့် ၆ နှစ်
တည်းဖြတ်မှုအတွက် စကားချပ် မရှိပါ
အရေးမကြီး (Bot: Migrating 135 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q11424 (translate me))
စစ်ကြို ခေတ်နှင့် စစ်ပြီးခေတ်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန်
ပြရ၍ ပြတိုင်း လူကြိုက်များပြီးလျှင် ဝင်ငွေကောင်းသော
ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းရုပ်ရှင် ရုပ်ရှင်လောကတွင်
 
ကာတွန်းရုပ်ရှင် ရုပ်ရှင်လောကတွင်
ရုပ်ရှင်စနစ်သက်သက်ဖြင့် အခြား တိုးတက်မှုတစ်ရပ်မှာ
ဝေါလဘာဒ်ဇနီ၏ ကာတွန်းရုပ်ရှင် ပေါ် ပေါက်လာခြင်း
အခါ၌ ပန်းချီဆရာသည် စကားပြော သံ၊ သီချင်းဆိုသံနှင့်
အရုပ်၏လှုပ်ရှားပုံများကို ကိုက်ညီအောင် ရေးဆွဲပေးရသည်။
 
မြန်မာရုပ်ရှင်လောက၌ ကာတွန်းရုပ်ရှင်ကားများလည်း
ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ စာရေးဆရာဇဝနနှင့် ကာတွန်း ဦးဟိန်စွန်း
ဦးဟိန်စွန်း တို့၏ ''ကြက်တောင်ကွ''ဇာတ်ကားမှာမူ
ဇာတ်လမ်းပါရှိသဖြင့် ပထမဆုံး မြန်မာကာတွန်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား
ဟု ခေါ်ဆိုရပေ သည်။ ရောင်စုံရုပ်ရှင် အဖြူအမဲရောင်နှင့်သာ
 
ရောင်စုံရုပ်ရှင် အဖြူအမဲရောင်နှင့်သာ
ရိုက်သော ရုပ်ရှင်ကားများအဖြစ်မှ တစ်ဆင့်တက်၍ ရောင်စံ
ရုပ်ရှင်ကားများ ရိုက်ကူးရန် ပညာရှင် များ ကြိုးစားလာခဲ့ရာ
ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသော အစအဆုံး ရောင်စုံ
ရုပ်ရှင်ကားမှာ ''တိုးအော့သဆီး''ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။
 
အဖြူအမဲချည်းသာ ကြည်ရှုနေရရာမှ ပကတိပြင်ပမှ
အရောင် အတိုင်း ပိတ်ကားပေါ်တွင် မြင်ရသောအခါ
ယခုအခါ၌မူ နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကြီးများသည် ရောင်စုံ
ရုပ်ရှင်ကားများ လိုလိုချည်း ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်နေကြသည်။
 
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ၁၆ မီလီမီတာ ဆေးရောင်စုံဇာတ်ကားကို
ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီက ပထမဆုံးရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်။
များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိဇာတ်ကားများ၊ ကမ္ဘာကျော်ဝတ္ထုကြီးများ
ကိုလည်း ရိုက်ကူးသည်။ ထို့ပြင် လုပ်ငန်းတစ်ခုခုဆိုင်ရာ
လူတစ်စုနှင့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း ရိုက်ကူးသည်။ ဒုတိယ
 
ကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မှတ်တမ်းတင်ကားများသည် ဝါဒဖြန့်ရေး
အတွက် အလွန်အရေးပါခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် နီးကပ်လာ
ချိန်နှင့် စစ်အတွင်း၌ ဟော လီဝုဒ်နှင့် ဥရောပရုပ်ရှင်များတွင်
လွီဒါရော့ခမွန်တို့၏ ''ရဲဘော်မ'' ဇာတ်ကားများ သည်
စစ်တပ်များအတွက် ဝါဒဖြန့် မှတ်တမ်းတင်ကားများ
ဖြစ်ကြသည်။ စစ်အတွင်း ရုပ်ရှင် စစ်မက်ရေးကြောင့်
 
စစ်အတွင်း ရုပ်ရှင် စစ်မက်ရေးကြောင့်
ဥရောပ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ထိခိုက် ခဲ့သော်လည်း ဟောလီ
ဝုရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည်များစွာ ထိခိုက် သည်ဟု မဆိုသာချေ။
ဖြစ်သော ''လိဖဟာတူဟဲဗင်း''ဇာတ်ကားတို့သည် စစ်အတွင်း
ထင်ရှားသည့် ဟောလီဝုရုပ်ရှင်ကားများ ဖြစ်ကြသည်။
 
ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌မူ စစ်ဦးခေတ်လောက်က စတူဒီယိုအချို့
ပိတ်လိုက်ရသည်။ အချို့ကို စစ်ဘက်မှ သိမ်းသည်။
လက်နက်ကောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည့်အလျောက် အစိုးရပြန်
ကြားရေးဌာနနှင့် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီများက ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို
ပြန်လည် ထူထောင်ကြသည်။ ဂျေအာသာရင့်အော်ဂနိုက်
 
ဂျေအာသာရင့်အော်ဂနိုက်
ဇေးရှင်းအဖွဲ့ကြီး ထွက်ပေါ်ရေး၊ နိုင်ငံ ရပ်ခြား၌ ဗြိတိသျှ
ကားကောင်းများ တွင်ကျယ်စွာ ဖြန့်ချီရေး အတွက်
''သ ဝေး တူ သ စတား'' ဇာတ်ကားများသည် ဗြိတိန်
လူထုအား စစ်သွေးကို နှိုးဆွပေး သော ဇာတ်ကားများ
ဖြစ်ကြသည်။ ထူးခြား သစ်ဆန်းသည့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်
 
ထူးခြား သစ်ဆန်းသည့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်
ကွက်များဖြင့် ရိုက်ကူး၍ စစ်နှင့်မသက်ဆိုင်သော ဇာတ်
ကားကောင်းများလည်း ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ''သေရေးရှင်ရေး''၊
''အော့ဒမင်းအောက်''၊''သန်းဒါးရော့'' ဇာတ်ကားများသည်
အဆင့်အတန်းမြင့်လှသော ယင်းဇာတ်ကား မျိုး ဖြစ်သည်။
 
ရှိတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်များကိုလည်း ထိုခေတ်တွင်
ထိထိမိမိနှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ''ပဉ္စမဟင်နရီ ဘုရင်''
ဖြစ်ကြသည်။ စစ်အတွင်းက စစ်ရေးကြောင့်၎င်း၊ ဖလင်လိပ်နှင့်
ရုပ်ရှင် ကိရိယာရှားပါးမှုကြောင့်၎င်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌
ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း လုံးမဝပြုနိုင်ခဲ့ချေ။ အရှေ့တောင်
 
အရှေ့တောင် အာရှတိုက် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အခြေခံ ဖြစ်နေသော
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌မူ မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုနှင့် အိန္ဒိယ
ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများသည် ဝါဒဖြန့်ကားပေါင်း မြောက်မြားစွာ
ကုမ္ပဏီများသည် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေပြုသော
ရုပ်ရှင်ကားများကို အများအပြား ရိုက်ကူးလေ့ ရှိကြသည်။
 
ရုပ်မြင်သံကြားစက်များ ခေတ်စားလာသောအခါ ရုပ်ရှင်
လုပ်ငန်းများကို ထိခိုက်လာသည်။ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကြီးများ
ရိုက်ကူးခြင်း၊ အမေရိကန်ရုပ်ရှင်ကားများကို အကန့်အသတ်
နှင့် တင်သွင်းခြင်း တို့ကြောင့် ဟောလီဝုရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းတွင်
အနှောင့်အယှက်များ ဖြစ်လာသည်။ အော်လီဗီယာလောရင့်၏
 
အော်လီဗီယာလောရင့်၏
ဇာတ်ကားများ ''မျှော် တလင့်လင့်''၊''တွေ့ရဆုံရ ထိုခဏ''၊
''ဖိနပ်နီနီ''၊ ''တတိယလူ'' ကဲ့သို့သော ဗြိတိသျှရုပ်ရှင်ကားများ၊
ရှောင်ကြဉ်ခဲ့သော ဇာတ်ကားမျိုးကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ဖြင့် ''ကရော့စ ဖိုင်းယား''၊ ''ဂျင်းတဲလမင်း အဂရီမင့်''
ဇာတ် ကားများ ပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်
 
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်
ဟောလီဝုသည် မရိုးနိုင်သော ကောင်းဗွိုင်ဇာတ်ကားများကို
ရိုက်ကူးပြန်သည်။ ဂီတ အသား ပေးသော ဇာတ်လမ်း၊
အာဂျင်တီးနား စသော နိုင်ငံများက လည်း ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း
ပိုမိုချဲ့ထွင်ကာ ပိုမိုရိုက်ထုတ်နေသော ကြောင့် ဟောလီဝု
အတွက် မှန်းခြေမကိုက်ချေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ရုပ်ရှင်
 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ရုပ်ရှင်
လုပ်ငန်းအတွက် အမြတ်ရ လိုက်သော နိုင်ငံမှာ ချက်ကို
စလိုဗားကီးယား နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျာမနီသည် ဥရောပတိုက်
ဖြစ်သဖြင့် အဆင့်အတန်း ကောင်း မွန်သည်။
ကွန်မျိူနစ်အုပ်စုနိုင်ငံများတွင် ဆိုဗီယက်ရုပ်ရှင်
ကားများကဲ့သို့ ခေတ်စားလေသည်။ မြန်မာရုပ်ရှင်
 
မြန်မာရုပ်ရှင်
လုပ်ငန်းတွင်မူ စစ်ပြီးခေတ်၌ စစ်ကျန်ဖလင် များဖြင့်
အသံတိတ်ရုပ်ရှင်ကားများ ပြန်လည် စတင်ရိုက်ကူး
အဆင့်အတန်း မြင့်မားအောင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ဆယ်နှစ်ခန့်ကြာမှ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် အဆင့်အတန်း
တိုးတက်လာလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင်
 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင်
ကမ္ဘာ့အရပ်ရပ် ရုပ်ရှင် လုပ်ငန်း၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်
ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း တိုးတက် လာသည်။အသံထွက်ရုပ်ရှင်၊
ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်ပါ ရုပ်ရှင်ကားထဲ၌ ပါနေသကဲ့သို့
ခံစားနေသော စီနီရာမာရုပ်ရှင်ကားများ ပေါ်ထွက်လာသည်။
 
ရုပ်ရှင်လောကတွင် အကြီးအကျယ်ဆုံး အောင်မြင်မှု
ဖြစ်သည့် စီနီရာမာရုပ်ရှင်ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်
၂၂၆၂

တည်းဖြတ်မှုများ