"ဆင်ဝါးနောင်၊ ဆမားဒူးဝါ" ၏ တည်းဖြတ်မှု မူကွဲများ

၂၃၉၇ ဘိုက် ဖယ်ရှားခဲ့သည် ,  ပြီးခဲ့သည့် ၅ နှစ်
အရေးမကြီး
removed ZWSP
အရေးမကြီး (removed ZWSP)
[[ကချင်ပြည်နယ်]] ခေါင်းဆောင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သူမှာ ဆမားဒူဝါး ဆင်းဝါးနောင် ဖြစ်သည်။
 
ဆမားဒူးဝါး ဆင်းဝါးနောင်သည် [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]]၊ ဆမားရွာ( Thama ) တွင် မွေးဖွားသည်။ အဘ ဆမားဒူဝါး ဂွမ်းဆိုင်းလီ၊ အမိ ဆမားဒူဂျွန်မိရွမ်ထုတို့ ဖြစ်သည်။ ဆမားဒူဝါး ဆင်းဝါးနောင်ကို ၁၂၇၆-ခု၊ တပို့တွဲလဆုတ် ၃ ရက် (၁ - ၂ - ၁၉၁၅) တနင်္လာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း အားလုံး ၃ ယောက်ရှိသည့် အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ အစ်ကိုကြီးမှာ ကွယ်လွန်သွားပြီ ဖြစ်၍ နှမ တစ်ဦးမှာ မြစ်ကြီးနားတွင် ရှိသည်။ အစ်ကိုကြီး​ဆုံး​အစ်ကိုကြီးဆုံး မှာ ဦး​ဇော်လုံး​ဦးဇော်လုံး (ခေါ်) ဦး​မောင်​မောင်မြင့်​၊​ဦးမောင်မောင်မြင့်၊ ညီမ​ထွေး​မှာညီမထွေးမှာ ဂျာရင် ဖြစ်သည်။ ဆမာဒူး​ဝါး​ဆမာဒူးဝါး ဆင်း​ဝါး​နောင်၏ဆင်းဝါးနောင်၏ မြန်မာအမည်မှာ ဦး​ကျော်ဦး​ဦးကျော်ဦး ဖြစ်သည်။
 
ဗုဒ္ဓဘာသဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး စကားပြော ပြေပြစ်၍ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သူ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က မိုးကောင်းမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီး ကျောင်းတွင် မြန်မာ စာပေနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းဂန်များ ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၎င်းအား အသက် ( ၁၅ ) နှစ်မျှသာ ရှိသေးသော်လည်း ဆမားနယ်၏ ထောင်ချုပ်ဒူဝါ အဖြစ် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်း၏ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော အပြုအမူများကြောင့် ၎င်းရာထူးကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသဝင်တစ်ဦး​ ဖြစ်ပြီး​ စကား​ပြော ​ပြေပြစ်၍ ယဉ်​ကျေး​သိမ်​မွေ့​သူ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က မိုး​ကောင်း​မြို့​ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်း​ကြီး​ ​ကျောင်း​တွင် မြန်မာ စာ​ပေနှင့်​ ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်း​ဂန်များ​ ကို ​လေ့​လာဆည်း​ပူး​ခဲ့​သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊​ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလတွင် ၎င်းအား​ အသက် ( ၁၅ ) နှစ်မျှသာ ရှိ​သေး​သော်လည်း​ ဆမား​နယ်၏ ​ထောင်ချုပ်ဒူဝါ အဖြစ် အင်္ဂလိပ်အစိုး​ရ၏ ခန့်​အပ်ခြင်း​ခံရသည်။ သို့​သော်လည်း​ ၎င်း၏ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့​ ဝါဒကို ဆန့်​ကျင်​သော အပြုအမူများ​ကြောင့်​ ၎င်းရာထူး​ကို စွန့်​လွှတ်ခဲ့​ရသည်။
အင်္ဂလိပ်ခေတ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ အတွင်း မြန်မာ၊ ရှမ်း၊ ကချင် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်သည့် ပြည်သူ့စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေး အဖွဲ့ ( ပ၊ယ၊က၊ဖ ) ကို ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုကို စတင်ခဲ့သည်။ ဆမာဒူးဝါး သည် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့များ ကချင်တောင်တန်းဒေသ၌ တိုင်းရင်းသားများကို သွေးခွဲ၍ လာရောက်အုပ်ချုပ်ခြင်းကို လုံးဝဆန့်ကျင်သူတစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့လက်အောက်ခံ ဘဝမှ ကချင်အမျိုးသားများအား လွတ်မြောက်စေရန် ၊ နိုင်ငံရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွဲရန် စတင်ဦးစီးခေါင်းဆောင်သော ကချင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ခေတ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊​ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလ အတွင်း​ မြန်မာ၊​ ရှမ်း​၊​ ကချင် တိုင်း​ရင်း​သား​ခေါင်း​ဆောင်များ​ ပါဝင်သည့်​ ပြည်သူ့​စီး​ပွား​ရေး​နှင့်​ ယဉ်​ကျေး​မှုတိုး​တက်ဖွံ့​ဖြိုး​ရေး​ အဖွဲ့​ ( ပ၊​ယ၊​က၊​ဖ ) ကို ဖွဲ့​စည်း​ကာ နိုင်ငံ​ရေး​လှုပ်ရှား​မှုကို စတင်ခဲ့​သည်။ ဆမာဒူး​ဝါး​ သည် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့​များ​ ကချင်​တောင်တန်း​ဒေသ၌ တိုင်း​ရင်း​သား​များ​ကို ​သွေး​ခွဲ၍ လာ​ရောက်အုပ်ချုပ်ခြင်း​ကို လုံး​ဝဆန့်​ကျင်သူတစ်​ယောက် ဖြစ်ခဲ့​သည်။ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့​လက်​အောက်ခံ ဘဝမှ ကချင်အမျိုး​သား​များ​အား​ လွတ်​မြောက်​စေရန် ၊​ နိုင်ငံ​ရေး​ တိုက်ပွဲ ဆင်နွဲရန် စတင်ဦး​စီး​ခေါင်း​ဆောင်​သော ကချင်အမျိုး​သား​ ​ခေါင်း​ဆောင်ကြီး​ တစ်​ယောက် ဖြစ်ခဲ့​သည်။
 
 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာပြည်ကို ဖက်ဆစ် ဂျပန်စစ်တပ်မှ သိမ်းပိုက်ထားစဉ် ဆမာဒူးဝါသည် ကချင်အမျိုးသားများအား ဖက်ဆစ်တို့၏ နှိပ်စက်ညှင်းပန်းခြင်းမှ အကာအကွယ်ပေးနိုင်ရန် အလို့ငှာ ကာမိုင်းတွင် ဂျပန်တောင်တန်း ဝန်ထောက်ဖြစ် အမှုထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထမ်းဆောင်ခြင်းကြောင့် မဟာမိတ် စစ်တပ်များ မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ချိန်၌ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ၎င်းအား ဖမ်းဆီး၍ တောင်ကြီးမြို့တွင် ချုပ်နှောင်ထားသည်။ သို့သော် လည်း ဂျပန်လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းခဲ့ခြင်းမှာ ကချင်အမျိုးသားများအား အကာအကွယ်ပေးရန်သာ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်စစ်တပ်အား အကူအညီပေးခြင်း မဟုတ်ကြောင်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရက စုံစမ်း သိရှိသဖြင့် များမကြာမီ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးလိုက်လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း​ မြန်မာပြည်ကို ဖက်ဆစ် ဂျပန်စစ်တပ်မှ သိမ်း​ပိုက်ထား​စဉ် ဆမာဒူး​ဝါသည် ကချင်အမျိုး​သား​များ​အား​ ဖက်ဆစ်တို့​၏ နှိပ်စက်ညှင်း​ပန်း​ခြင်း​မှ အကာအကွယ်​ပေး​နိုင်ရန် အလို့​ငှာ ကာမိုင်း​တွင် ဂျပန်​တောင်တန်း​ ဝန်​ထောက်ဖြစ် အမှုထမ်း​ ​ဆောင်ရွက်ခဲ့​သည်။ ထိုသို့​ ထမ်း​ဆောင်ခြင်း​ကြောင့်​ မဟာမိတ် စစ်တပ်များ​ မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည် သိမ်း​ပိုက်ချိန်၌ အင်္ဂလိပ်အစိုး​ရက ၎င်းအား​ ဖမ်း​ဆီး​၍ ​တောင်ကြီး​မြို့​တွင် ချုပ်​နှောင်ထား​သည်။ သို့​သော် လည်း​ ဂျပန်လက်​အောက်တွင် အမှုထမ်း​ခဲ့​ခြင်း​မှာ ကချင်အမျိုး​သား​များ​အား​ အကာအကွယ်​ပေး​ရန်သာ ဖြစ်ပြီး​ ဂျပန်စစ်တပ်အား​ အကူအညီ​ပေး​ခြင်း​ မဟုတ်​ကြောင်း ​အင်္ဂလိပ်အစိုး​ရက စုံစမ်း​ သိရှိသဖြင့်​ များ​မကြာမီ လွတ်ငြိမ်း​ချမ်း​သာခွင့်​ ​ပေး​လိုက်​လေသည်။
 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ‘ဆင်းမလား စီမံကိန်း’အရ မြန်မာပြည်မကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးပေး၍ လူနည်းစုဖြစ်သော ရှမ်း၊ ချင်း၊ ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများအား တောင်တန်းဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးလက်အောက်တွင် ထားရှိရန် မလိုလားကြောင်း၊ မြန်မာပြည်မ ကဲ့သို့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး သို့မဟုတ် လွတ်လပ်ရေးကို လိုလားကြောင်း အတိုက်အခံ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးကို အတိုက်အခံ ပြုလုပ်နေစဉ် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ( ၂၈ ) ရက်နေ့တွင် ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် မြစ်ကြီးနားမြို့သို့ ရောက်ရှိလာ၍ ကချင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးရာ ဆမာဒူးဝါး ခေါင်းဆောင်ပြီး မြန်မာပြည်မနှင့် အတူတကွ လက်တွဲပြီး တစ်ပြိုင်တည်း အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရလိုကြောင်း တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး​၍ အင်္ဂလိပ်အစိုး​ရက ‘ဆင်း​မလား​ စီမံကိန်း​’အရ မြန်မာပြည်မကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်​ရေး​ပေး​၍ လူနည်း​စုဖြစ်​သော ရှမ်း​၊​ ချင်း​၊​ ကချင်၊​ ကရင်၊​ ကယား​ တိုင်း​ရင်း​သား​ လူမျိုး​စုများ​အား​ ​တောင်တန်း​ဒေသ အုပ်ချုပ်​ရေး​လက်​အောက်တွင် ထား​ရှိရန် မလိုလား​ကြောင်း​၊​ မြန်မာပြည်မ ကဲ့​သို့​ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်​ရေး​ သို့​မဟုတ် လွတ်လပ်​ရေး​ကို လိုလား​ကြောင်း​ အတိုက်အခံ ပြုလုပ်ခဲ့​သည်။ ထိုကဲ့​သို့​ နယ်ခြား​ဒေသ အုပ်ချုပ်​ရေး​ကို အတိုက်အခံ ပြုလုပ်​နေစဉ် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊​ နိုဝင်ဘာလ ( ၂၈ ) ရက်​နေ့​တွင် ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်​အောင်ဆန်း​သည် မြစ်ကြီး​နား​မြို့​သို့​ ​ရောက်ရှိလာ၍ ကချင်အမျိုး​သား​ ​ခေါင်း​ဆောင်များ​နှင့်​ ​တွေ့​ဆုံ ​ဆွေး​နွေး​ရာ ဆမာဒူး​ဝါး​ ​ခေါင်း​ဆောင်ပြီး​ မြန်မာပြည်မနှင့်​ အတူတကွ လက်တွဲပြီး​ တစ်ပြိုင်တည်း​ အင်္ဂလိပ်လက်​အောက်မှ လွတ်လပ်​ရေး​ ရလို​ကြောင်း​ တိုင်ပင်​ဆွေး​နွေး​ခဲ့​ကြသည်။
 
ဆမားကြီးသည် မျိုးချစ်စိတ် ပြင်းထန်သူ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]တို့နှင့် အတူ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သူ တယောက် ဖြစ်သည်။ [[ပင်လုံစာချုပ်]] လက်မှတ် ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ရှေ့တန်းရောက် ပြည်နယ် ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အကြံပေး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း တို့နှင့် အတူ ဘုရင်ခံ ဆာဟူးဘတ်ရန့်(စ်)၏ ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် တဦး အပါအဝင်လည်း ဖြစ်သည်။
 
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ( ၃ ) ရက်မှ ( ၁၂ ) ရက်နေ့အထိ ရှမ်းပြည်နယ် ပင်လုံမြို့၌ ကျင်းပသော ဒုတိယ ပင်လုံညီလာခံ အစည်းအဝေးသို့ ဆမာဒူးဝါး ဆင်းဝါးနောင်သည် ကချင်အမျိုးသား ကိုယ်စားလှယ် များကို ခေါင်းဆောင်ပြီး တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ၎င်းညီလာခံ၌ ရှမ်းစော်ဘွားများ၊ ရှမ်းလူထုကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ချင်းအမျိုးသားကိုယ်စားလှယ်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရာ၌ ဆမာဒူးဝါဆင်းဝါးနောင်သည် ကချင် အမျိုးသား ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် အဆိုကို တင်သွင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ၎င်းအဆိုသည် ..<br>
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊​ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလ ( ၃ ) ရက်မှ ( ၁၂ ) ရက်​နေ့​အထိ ရှမ်း​ပြည်နယ် ပင်လုံမြို့​၌ ကျင်း​ပ​သော ဒုတိယ ပင်လုံညီလာခံ အစည်း​အ​ဝေး​သို့​ ဆမာဒူး​ဝါး​ ဆင်း​ဝါး​နောင်သည် ကချင်အမျိုး​သား​ ကိုယ်စား​လှယ် များ​ကို ​ခေါင်း​ဆောင်ပြီး​ တက်​ရောက်​ဆွေး​နွေး​ခဲ့​သည်။ ၎င်းညီလာခံ၌ ရှမ်း​စော်ဘွား​များ​၊​ ရှမ်း​လူထုကိုယ်စား​လှယ်များ​နှင့်​ ချင်း​အမျိုး​သား​ကိုယ်စား​လှယ်များ​ ​တွေ့​ဆုံ​ဆွေး​နွေး​ရာ၌ ဆမာဒူး​ဝါဆင်း​ဝါး​နောင်သည် ကချင် အမျိုး​သား​ ကိုယ်စား​လှယ်များ​၏ ဆုံး​ဖြတ်ချက် အဆိုကို တင်သွင်း​ ​ဆွေး​နွေး​ခဲ့​သည်။ ၎င်းအဆိုသည် ..<br>
# တောင်တန်းဒေသများအားလုံး မြန်မာပြည်မနှင့် အတူတကွ တစ်ပြိုင်တည်း လွတ်လပ်ရေး ယူရန်။
# ​တောင်တန်း​ဒေသများ​အား​လုံး​ မြန်မာပြည်မနှင့်​ အတူတကွ တစ်ပြိုင်တည်း​ လွတ်လပ်​ရေး​ ယူရန်။
# ရှမ်း၊ ချင်း၊ ကချင် ပြည်နယ်များ ဖွဲ့စည်းရရန်။
# ရှမ်း​၊​ ချင်း​၊​ ကချင် ပြည်နယ်များ​ ဖွဲ့​စည်း​ရရန်။
# ထို့နောက် ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းရန်။<br>
# ထို့​နောက် ပြည်​ထောင်စု ဖွဲ့​စည်း​ရန်။<br>
ဆို ​သောသော အဆို ( ၃ ) ရပ် ဖြစ်သည်။ ၎င်း အဆို( ၃ ) ရပ်ကို ရှမ်း​၊​ရှမ်း၊ ချင်း​၊​ချင်း၊ ကချင် ကိုယ်စား​လှယ်များ​ကိုယ်စားလှယ်များ အား​လုံး​အားလုံး တညီတညွတ်တည်း​တညီတညွတ်တည်း သ​ဘောတူသဘောတူ ဆုံး​ဖြတ်ကြပြီး​ဆုံးဖြတ်ကြပြီး မြန်မာ​ခေါင်း​ဆောင်များ​မြန်မာခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်​သောဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်​အောင်ဆန်း​နှင့်​ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ပြန်လည်​တွေ့​ဆုံညှိနှိုင်း​ဆွေး​နွေး​ရာပြန်လည်တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရာ နှစ်ဦး​နှစ်ဖက်နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သ​ဘောတူညီချက်ရယူ၍သဘောတူညီချက်ရယူ၍ ​အောင်မြင်စွာပင်လုံစာချုပ်ကိုအောင်မြင်စွာပင်လုံစာချုပ်ကို လက်မှတ်​ရေး​ထိုး​ခဲ့​ကြသည်။လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ဆမာဒူး​ဝါဆမာဒူးဝါ ဆင်း​ဝါး​နောင်သည်ဆင်းဝါးနောင်သည် ပင်လုံစာချုပ်ဖြစ်​မြောက်​ရေး​အတွက်ပင်လုံစာချုပ်ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် အ​ရေး​ကြီး​ဆုံး​သောအရေးကြီးဆုံးသော ကဏ္ဍတစ်ခုမှ ပါဝင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့​သောပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး​ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ထိုပင်လုံစာချုပ်အရ ဆမာဒူး​ဝါဆမာဒူးဝါ ဆင်း​ဝါး​နောင်သည်ဆင်းဝါးနောင်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊​ခုနှစ်၊ မတ်လဆန်း​မတ်လဆန်း ( ၁ ) ရက်​နေ့​မှရက်နေ့မှ စ၍ ဘုရင်ခံ၏ ဒုတိယ အတိုင်ပင်ခံ ဝန်ကြီး​ဝန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့်​အဖြစ်ဖြင့် ခန့်​အပ်ခြင်း​ခံရသည်။ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
 
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊​ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဖွဲ့​စည်း​သောဖွဲ့စည်းသော ​တောင်တန်း​ဒေသတောင်တန်းဒေသ တိုင်း​ရင်း​သား​လူမျိုး​စုများ​၏တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏ လိုအင်ဆန္ဒကို စုံစမ်း​ရန်၊စုံစမ်းရန်၊ စုံစမ်း​ရေး​စုံစမ်းရေး ​ကော်မရှင်ကော်မရှင် အဖွဲ့​တွင်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့​ဝင်တစ်ဦး​အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ်ပါဝင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့​သည်။အဖြစ်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊​ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ( ၄ ) ရက်​နေ့​၌ရက်နေ့၌ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်​ရေး​ရပြီး​လွတ်လပ်ရေးရပြီး ပြည်​ထောင်စုကြီး​ပြည်ထောင်စုကြီး ဖြစ်​ပေါ်လာရာဖြစ်ပေါ်လာရာ ဖွဲ့​စည်း​အုပ်ချုပ်ပုံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အ​ခြေခံအခြေခံ ဥပ​ဒေအရဥပဒေအရ ကချင်ပြည်နယ် အစိုး​ရကိုအစိုးရကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊​ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ( ၁၀ ) ရက်​နေ့​တွင်ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့​စည်း​တည်​ထောင်ခဲ့​သည်။ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုကချင် ပြည်နယ် ဥက္ကဌ အဖြစ်ဖြင့်​အဖြစ်ဖြင့် ​ရွေး​ကောက်တင်​မြောက်ခြင်း​ခံခဲ့​ရသည်။ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းရာထူး​တွင်၎င်းရာထူးတွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊​ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၈ ) ရက်​နေ့​အထိရက်နေ့အထိ ထမ်း​ဆောင်ခဲ့​သည်။ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
 
 
 
ပြည်ထောင်စုကြီး လွတ်လပ်ရေးရပြီး များမကြာမီ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှင့် ကေအင်ဒီအို ( Karen National Defence Organization ) သူပုန်များ ဆူပူသောင်းကျန်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ဆူပူသောင်းကျန်းမှု သည် အရှိန်ပိုမို ပြင်းထန်လာခဲ့ရာ တစ်တိုင်းပြည်လုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက်ဆိုသလို ဖြစ်ခဲ့သည်။ တစ်တိုင်းပြည်လုံး ရောင်စုံသူပုန် လက်ထဲ ကျရောက်ခါနီး ထိုအချိန်က ‘ရန်ကုန် အစိုးရ’ ဟု အခေါ်ခံရသည့်အချိန် တွင် ဆမာဒူးဝါ ဆင်းဝါးနောင်သည် ဇာတိသွေး ဇာတိမာန် ရှိရှိနှင့် ငါတို့၏ ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် အခြားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ၏ သွေးနှင့်လဲခဲ့သည့် လွတ်လပ်ရေးနှင့် ပြည်ထောင်စုကြီးကို ငါတို့ကာကွယ်မည်။ ငါတို့ခံချရမည်။ သူပုန်လက်ထဲတော့ ငါတို့တိုင်းပြည် မအပ်ဘူးဟူ၍ ကြွေးကြော်ကြိမ်းဝါး ပြောဆိုခဲ့သည်။ သူပြောဆိုခဲ့သည့် အတိုင်း ထိုအချိန်က ဆမာဒူးဝါ၏ မဆုတ်မနစ် ဇွဲ၊ သတ္တိ၊ လုံလ၊ ဝီရိယ ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ရောင်စုံသူပုန်များကို အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့သည်သာမက ပြည်ထောင်စုကြီးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ရောင်စုံသူပုန်များကို အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် ပြည်ထောင်စုကြီး တည်တံ့ ခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုပင်လျင် ဆမာဒူးဝါကြီးအား အခါအခွင့်သင့်တိုင်း ချီးကျူးစကားပြောရာ၌ အောက်ပါ အတိုင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<br>
ပြည်​ထောင်စုကြီး​ လွတ်လပ်​ရေးရပြီး​ များ​မကြာမီ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှင့်​ ​ကေအင်ဒီအို ( Karen National Defence Organization ) သူပုန်များ​ ဆူပူ​သောင်း​ကျန်း​မှု စတင်ခဲ့​သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် နှစ်ဦး​ပိုင်း​တွင် ဆူပူ​သောင်း​ကျန်း​မှု သည် အရှိန်ပိုမို ပြင်း​ထန်လာခဲ့​ရာ တစ်တိုင်း​ပြည်လုံး​ မီး​ဟုန်း​ဟုန်း​တောက်ဆိုသလို ဖြစ်ခဲ့​သည်။ တစ်တိုင်း​ပြည်လုံး​ ​ရောင်စုံသူပုန် လက်ထဲ ကျ​ရောက်ခါနီး​ ထိုအချိန်က ‘ရန်ကုန် အစိုး​ရ’ ဟု အ​ခေါ်ခံရသည့်​အချိန် တွင် ဆမာဒူး​ဝါ ဆင်း​ဝါး​နောင်သည် ဇာတိ​သွေး​ ဇာတိမာန် ရှိရှိနှင့်​ ငါတို့​၏ ​ခေါင်း​ဆောင်ကြီး​ ဗိုလ်ချုပ်​အောင်ဆန်း​ နှင့်​ အခြား​ခေါင်း​ဆောင်ကြီး​များ​ ၏ ​သွေး​နှင့်​လဲခဲ့​သည့်​ လွတ်လပ်​ရေး​နှင့်​ ပြည်​ထောင်စုကြီး​ကို ငါတို့​ကာကွယ်မည်။ ငါတို့​ခံချရမည်။ သူပုန်လက်ထဲ​တော့​ ငါတို့​တိုင်း​ပြည် မအပ်ဘူး​ဟူ၍ ​ကြွေး​ကြော်ကြိမ်း​ဝါး​ ​ပြောဆိုခဲ့​သည်။ သူ​ပြောဆိုခဲ့​သည့်​ အတိုင်း​ ထိုအချိန်က ဆမာဒူး​ဝါ၏ မဆုတ်မနစ် ဇွဲ၊​ သတ္တိ၊​ လုံလ၊​ ဝီရိယ ဖြင့်​ ​ဆောင်ရွက်ခဲ့​မှု​ကြောင့်​ ​ရောင်စုံသူပုန်များ​ကို ​အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်း​နိုင်ခဲ့​သည်သာမက ပြည်​ထောင်စုကြီး​ကို ထိန်း​သိမ်း​နိုင်ခဲ့​သည်။ ​ရောင်စုံသူပုန်များ​ကို ​အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်း​နိုင်ခဲ့​သဖြင့်​ ပြည်​ထောင်စုကြီး​ တည်တံ့​ ခဲ့​သည်ကို အ​ကြောင်း​ပြု၍ ထိုစဉ်က နိုင်ငံ​တော်ဝန်ကြီး​ချုပ် ဦး​နုပင်လျင် ဆမာဒူး​ဝါကြီး​အား​ အခါအခွင့်​သင့်​တိုင်း​ ချီး​ကျူး​စကား​ပြောရာ၌ ​အောက်ပါ အတိုင်း​ ​ပြောဆိုခဲ့​သည်။<br>
“ပြည်ထောင်စုကြီး ချောက်ထဲကျရန်လက်နှစ်လုံးလောက် အလိုမှာ ဆမာကြီး ဝင်ကယ်လို့ ဒီနေ့အထိ ပြည်ထောင်စုကြီး တည်တံ့နိုင်ခဲ့တယ်။ သူ့ကို ငါတို့ ကျေးဇူးမမေ့သင့်ဘူး”
“ပြည်​ထောင်စုကြီး​ ​ချောက်ထဲကျရန်လက်နှစ်လုံး​လောက် အလိုမှာ ဆမာကြီး​ ဝင်ကယ်လို့​ ဒီ​နေ့​အထိ ပြည်​ထောင်စုကြီး​ တည်တံ့​နိုင်ခဲ့​တယ်။ သူ့​ကို ငါတို့​ ​ကျေး​ဇူး​မ​မေ့​သင့်​ဘူး​”
 
 
ဆိုပြီး ချီးကျူး စကား ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့ကလို လွတ်လပ်ရေးနှင့် ပြည်ထောင်စုကြီး တည်မြဲရေးအတွက် အသက်ပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သောကြောင့် ၎င်းအား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် တင်မြောက်လျာထားခြင်း ခံရသည်။ ဆမာဒူး ဝါကြီးသည် ကချင်ပြည်နယ် ဥက္ကဌ အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နေစဉ်အတွင်း တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုး တိုးတက်ကြီးပွားရေး အတွက် လွန်စွာ စိတ်အားထက်သန်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည့် အလျောက် ၎င်း၏ ဉာဏ်မီသလောက် ပြည်ထောင်စုကြီးကို စက်မှုလက်မှု နိုင်ငံကြီး အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိအောင် ဆောင်ရွက်သွားနိုင်ရန် စီမံကိန်းအမျိုးမျိုး ကို ရေးဆွဲ၍ ပြည်ထောင်စု အစိုးရ သို့ တင်ပြ တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ စီမံကိန်း အောင်မြင်ရေးအတွက် ‘ပြည်သူ့ စီးပွားရေးနှင့် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့’ ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဆိုပြီး​ ချီး​ကျူး​ စကား​ ​ပြောကြား​ခဲ့​သည်။ သို့​ကလို လွတ်လပ်​ရေး​နှင့်​ ပြည်​ထောင်စုကြီး​ တည်မြဲ​ရေး​အတွက် အသက်​ပေး​ ​ဆောင်ရွက်ခဲ့​သော​ကြောင့်​ ၎င်းအား​ ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် တင်​မြောက်လျာထား​ခြင်း​ ခံရသည်။ ဆမာဒူး ​ဝါကြီး​သည် ကချင်ပြည်နယ် ဥက္ကဌ အဖြစ်ဖြင့်​ ​ဆောင်ရွက်​နေစဉ်အတွင်း​ တိုင်း​ပြည်နှင့်​လူမျိုး​ တိုး​တက်ကြီး​ပွား​ရေး အတွက် လွန်စွာ စိတ်အား​ထက်သန်​သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး​ ဖြစ်သည့်​ အ​လျောက် ၎င်း၏ ဉာဏ်မီသ​လောက် ပြည်​ထောင်စုကြီး​ကို စက်မှုလက်မှု နိုင်ငံကြီး​ အဖြစ်သို့​ ​ရောက်ရှိ​အောင် ​ဆောင်ရွက်သွား​နိုင်ရန် စီမံကိန်း​အမျိုး​မျိုး​ ကို ​ရေး​ဆွဲ၍ ပြည်​ထောင်စု အစိုး​ရ သို့​ တင်ပြ တိုက်တွန်း​ခဲ့​သည်။ ၎င်း၏ စီမံကိန်း​ ​အောင်မြင်​ရေး​အတွက် ‘ပြည်သူ့​ စီး​ပွား​ရေး​နှင့်​ ဖွံဖြိုး​တိုး​တက်​ရေး​အဖွဲ့​’ ကို ဖွဲ့​စည်း​တည်​ထောင်ခဲ့​သည်။
 
 
 
 
ဆမားကြီးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ် အထိ ကာလအတွက် ကချင်ပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ဖဆပလ အစိုးရ လက်ထက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တာဝန်များကို မယူဘဲ ခေတ္တမျှ အနားယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြစ်ကြီး​နား​မြစ်ကြီးနား အ​နောက်မဲဆန္ဒနယ်မှအနောက်မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့​လွတ်​တော်ပြည်သူ့လွတ်တော် အမတ် အဖြစ် အ​ရွေး​ခံရသည်။အရွေးခံရသည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်​နှစ်၌ပြည့်နှစ်၌ ကချင်ပြည်နယ်အစိုး​ရကိုကချင်ပြည်နယ်အစိုးရကို ပြန်လည်ဖွဲ့​စည်း​ရာပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ ဆမာဒူး​ဝါဆင်း​ဝါး​နောင်ဆမာဒူးဝါဆင်းဝါးနောင် သည် ကချင်ပြည်နယ် ဥက္ကဌ အဖြစ် ပြန်လည် ​ရွေး​ကောက်တင်​မြောက်ခြင်း​ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း ခံရသည်။ ၎င်းရာထူး​၌၎င်းရာထူး၌ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊​ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂ ) ရက်​နေ့​အထိရက်နေ့အထိ ထမ်း​ဆောင်ခဲ့​သည်။ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
 
 
ဆမား ဒူဝါး ဆင်းဝါးနောင်သည် ပြည်ထောင်စု တော်လှန်ရေး အစိုးရ လက်ထက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတ နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာ သံမတ်ကြီး အဖြစ်နှင့် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်ဝါရီလမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလအထိ သီဟိုဠ်ဆိုင်ရာ (ယခု [[သီရိလင်္ကာ]]) မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မေလ ရ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာပြီး မမာမကျန်း​မမာမကျန်း ဖြစ်သဖြင့်​အငြိမ်းစားဖြစ်သဖြင့်အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ ထို့​နောက်ထို့နောက် ကျန်း​မာ​ရေး​ကျန်းမာရေး အ​ခြေအ​နေအခြေအနေ ပိုမို ဆိုး​ဝါး​လာသဖြင့်​ဆိုးဝါးလာသဖြင့် ရန်ကုန်ပြည်သူ့​ရန်ကုန်ပြည်သူ့ ​ဆေး​ရုံကြီး​၌ဆေးရုံကြီး၌ ကုသခဲ့​သည်။ကုသခဲ့သည်။
 
 
 
== ဘဝနိဂုံး ==
တိုင်းရင်းသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေးနှင့် အမျိုးသား ညီညွတ်ရေးတွင် ရှေ့တန်းက တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ခဲ့သော မျိုးချစ် ခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်ခဲ့သူ ဆမား ဒူဝါး ဆင်းဝါးနောင်သည် [[နှလုံးရောဂါ]]ကြောင့် [[ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး]]တွင် တက်ရောက် ကုသခဲ့ရာမှ အသက် ၅၇ နှစ် အရောက် ၁၉၇၁ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက် နံနက် ၅ နာရီ ၃၅ မိနစ်အချိန် တနင်္လာနေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ပင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သွားရှာသည်။ ထို့​နောက်ထို့နောက် ဆမာဒူး​ဝါဆမာဒူးဝါ ဆင်း​ဝါး​နောင်၏ဆင်းဝါးနောင်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ​အောက်တိုဘာအောက်တိုဘာ ( ၁၉ ) ရက်​နေ့​တွင်ရက်နေ့တွင် ​လေယာဉ်ဖြင့်​လေယာဉ်ဖြင့် မြစ်ကြီး​နား​မြို့​သို့​မြစ်ကြီးနားမြို့သို့ သယ်​ဆောင်၍သယ်ဆောင်၍ မြစ်ကြီး​နား​မြို့၊​မြစ်ကြီးနားမြို့၊ ​အေရာရပ်ရှိအေရာရပ်ရှိ ဆမာဒူး​ဝါ၏ဆမာဒူးဝါ၏ ​နေအိမ်အတွင်း​နေအိမ်အတွင်း မဏ္ဍပ်တွင် ( ၄ ) ရက်ထား​သည်။ရက်ထားသည်။ ယင်း​နောက်ယင်းနောက် ​အောက်တိုဘာလအောက်တိုဘာလ ( ၂၂ ) ရက်​နေ့​တွင်ရက်နေ့တွင် ဆမာကြီး​၏ဆမာကြီး၏ ​နေအိမ်ခြံအတွင်း​၌နေအိမ်ခြံအတွင်း၌ ယာယီပြုလုပ်ထား​သောယာယီပြုလုပ်ထားသော ဂူအတွင်း​၌ဂူအတွင်း၌ ရုပ်ကလာပ်ကို (၃) နှစ်ထား​ပြီး​နောက်နှစ်ထားပြီးနောက် ၎င်း၏ ဇာတိချက်​ကြွေဇာတိချက်ကြွေ အ​နောက်ဆမား​ဒေသသို့​အနောက်ဆမားဒေသသို့ ​ပြောင်း​ရွှေ့​ပြောင်းရွှေ့ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့​လေသည်။သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ <ref>ရွှေဥဩရဲ့ ‘တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ’ စာအုပ် ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စပယ်ဦး စာပေ(တတိယ အကြိမ်)</ref>
== ကိုးကား ==
<references/>
#အိုး​ဝေဂျာနယ်အိုးဝေဂျာနယ် ( ၁၅-၁၁-၇၁ ) ။ စာ -၂၀ ၊​ ၂၁ ။ လူထုဦး​လှ၏လူထုဦးလှ၏ အကြံပြုချက်အရ ဗိုလ်ထွန်း​လှဗိုလ်ထွန်းလှ (တက္ကသိုလ် ​နေဝင်း​နေဝင်း) ကို ဗိုလ်ချုပ်​အောင်ဆန်း​ကဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဆမာဒူး​ဝါထံဆမာဒူးဝါထံ ​စေလွှတ်​ဆွေး​နွေး​ခဲ့​။စေလွှတ်ဆွေးနွေးခဲ့။
[[Category:တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ]]
၈၉၇၂

တည်းဖြတ်မှုများ