ပါဠိစာပေအသင်း: တည်းဖြတ်မှု မူကွဲများ

၁ ဘိုက် ဖယ်ရှားခဲ့သည် ,  ပြီးခဲ့သည့် ၅ နှစ်
အရေးမကြီး
တည်းဖြတ်မှုအတွက် စကားချပ် မရှိပါ
အရေးမကြီးNo edit summary
== ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သော ကျမ်းဂန်များ ==
===ဗုဒ္ဓဝံသနှင့် စရိယာပိဋက===
လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းကြီး၏နှစ်တရာသမိုင်းကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့်ပါက သမိုင်းဦးက ရေးဆွဲချမှတ်ခဲ့သော ဦးတည်ချက်အတိုင်း လုပ်ငန်းသဘောအရ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အသင်းကြီးကို တည်ထောင်ပြီး နောက်တနှစ်ဖြစ်သော ၁၈၈၂-ခုနှစ်မှာပင် လန်ဒန်ပါဠိ စာပေအသင်းကြီးက ဘုရားဟောဗုဒ္ဓဝံသပါဠိတော်ကို စရိယာပိဋကပါဠိတော်နှင့်တွဲကာ (Buddha vamsa and Carya Pitaka)ဟူသောအမည်ဖြင့် ပထမပိုင်းကို ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းစာအုပ်ကို ပြန်ဆိုသူမှာ ရဲဗရင့်-အာရ်-မောရစ် ရဲဗရင့်-အာရ်-မောရစ် ဖြစ်သည်။
 
စာပေအသင်းကြီးက ဘုရားဟောဗုဒ္ဓဝံသပါဠိတော်ကို စရိယာပိဋကပါဠိတော်နှင့်တွဲကာ (Buddha vamsa and Carya Pitaka)ဟူသောအမည်ဖြင့် ပထမပိုင်းကို ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းစာအုပ်ကို ပြန်ဆိုသူမှာ ရဲဗရင့်-အာရ်-မောရစ် ရဲဗရင့်-အာရ်-မောရစ် ဖြစ်သည်။
===ပါဠိစာပေအသင်းဂျာနယ်===
လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းကြီးသည် ယင်း ၁၈၈၂-ခုနှစ်မှာပင် ဘုရားဟောပိဋကပါဠိတော်ကျမ်းများအပြင် ပါဠိစာပေအသင်းဂျာနယ်ကိုလည်း စတင်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ သေးသည်။ ယင်းပါဠိစာပေအသင်းဂျာနယ်တွင် နိုင်ငံတကာမှ ပါဠိစာပေပညာရှင်များ၊ ဗုဒ္ဓဝါဒသုတေသီများပါဝင်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ပါမောက္ခဖော့စ်ဘော်လ်၊ ပါမောက္ခမိနာယက်ဖ် စသော ပညာရှင်အများအပြား၏လက်ရာများကို ယင်းဂျာနယ်၌ တွေ့ရှိနိုင်ကြသည်။
ပါမောက္ခဖော့စ်ဘော်လ်မှာ ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်၍ လန်ဒန်မြို့အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်ရုံး ပိဋကတ်တိုက်စိုးဖြစ်သည်။ သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်၊ ဓမ္မပဒပါဠိတော် စသည်တို့ကိုလည်းအင်္ဂလိပ်လို ပြန်ဆိုခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆-ခုနှစ်ထုတ် ပါဠိစာပေအသင်းဂျာနယ်များ၌ ပျောက်ကွယ်လုမတတ် တိမ်မြှုပ်နေသော ''ဂန္ထဝံသ'' ကျမ်းကို ပါမောက္ခမိနာယက်ဖ်က Gandha Vamsa အမည်ဖြင့် ရှာဖွေထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ပါမောက္ခမိနာယက်ဖ်မှာ ရုရှားလူမျိုးဖြစ်၍ သီပေါဘုရင်ပါတော်မူပြီးစက မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[သီပေါမင်း]]၏ပိဋကတ်တိုက်ကို လေ့လာသွားခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်။ ပေတဝတ္ထုပါဠိတော်၊ ဘိက္ခုဝိဘင်းပါဠိတော်၊ ဘိက္ခုနီဝိဘင်းပါဠိတော် စသည်တို့ကိုလည်း အင်္ဂလိပ်လို ပြန်ဆိုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
 
ယင်းကဲ့သို့ ပါဠိစာပေအသင်းဂျာနယ်၌ ပျောက်ကွယ်လုမတတ် တိမ်မြှုပ်နေသော ပါဠိကျမ်းဂန်များကို မူရင်းအတိုင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြနိုင်ခဲ့ရာ ယင်းဂျာနယ်မှာ နိုင်ငံတကာပါဠိစာပေပညာရှင်များ၊ ဗုဒ္ဓဝါဒသုတေသီများအတွက်ဗုဒ္ဓဝါဒ သုတေသီများအတွက် တန်ဖိုးကြီးလှသည်။ နိုင်ငံတကာမှလည်း လေးလေးစားစား စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြသည်။
 
===အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်နှင့် သံယုတ္တနိကာယ်===
၁၈၈၃-ခုနှစ်မှ ၁၉၁၀-ခုနှစ်အတွင်း ဘုရားဟောအင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ပါဠိတော်ကို Anguttera Nikkaya ဟူ အမည်ဖြင့် အုပ်တွဲများခွဲကာ လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းကြီးက ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ပထမတွဲမှ တတိယတွဲအထိ ပြန်ဆိုသူမှာရဲဗရင့်-အာရ်-မောရစ် ရဲဗရင့်-အာရ်-မောရစ် နှင့် ပါမောက္ခ အီး-ဟာဒီ ပါမောက္ခ အီး-ဟာဒီ တို့ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမတွဲကိုကား ၁၉၁၀-ခုနှစ်တွင်မှ ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ရာ ပြန်ဆိုသူမှာ မေဘဲလ်ဟန့်တ် မေဘဲလ်ဟန့်တ် ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၄-ခုနှစ်တွင် အမ်-အယ်လ်-ဖီးယား အမ်-အယ်လ်-ဖီးယားက Samyutta Nikkaya of the Sutta Pitaka အမည်ဖြင့် ပြန်ဆိုသော သံယုတ္တနိကာယ်ပါဠိတော်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
 
၁၉၁၀-ခုနှစ်တွင်မှ ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ရာ ပြန်ဆိုသူမှာ မေဘဲလ်ဟန့်တ် မေဘဲလ်ဟန့်တ် ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၄-ခုနှစ်တွင် အမ်-အယ်လ်-ဖီးယား အမ်-အယ်လ်-ဖီးယားက Samyutta Nikkaya of the Sutta Pitaka အမည်ဖြင့် ပြန်ဆိုသော သံယုတ္တနိကာယ်ပါဠိတော်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
 
===ထေရဂါထာ၊ ထေရီဂါထာ နှင့် သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်===
 
၁၈၈၄-ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းကြီးက ''သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်''ကို Sutta Nipata အမည်ဖြင့် ထုတေ်ဝခဲ့သည်။ ပြန်ဆိုသူမှာ ပါမောက္ခဖော့စ်ဘော်လ် ပါမောက္ခဖော့စ်ဘော်လ် ဖြစ်သည်။
 
===ဓမ္မသင်္ဂဏီနှင့် ဥဒါန်းပါဠိတော်===
၁၈၈၅-ခုနှစ်တွင် အဘိဓမ္မာပိဋကဖြစ်သော ''ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်''ကို Dhammasangani အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ပြန်ဆိုသူမှာ အက်ဒမန်မူလာ အက်ဒမန်မူလာ ဖြစ်သည်။
၁၈၈၅-ခုနှစ်မှာပင် ''ဥဒါန်းပါဠိတော်''ကို Udanam အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သေးသည်။ ပြန်ဆိုသူမှာ ပီ-စတိန်သဲလ် ပီ-စတိန်သဲလ် ဖြစ်သည်။
 
၁၈၈၅-ခုနှစ်မှာပင် ''ဥဒါန်းပါဠိတော်''ကို Udanam အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သေးသည်။ ပြန်ဆိုသူမှာ ပီ-စတိန်သဲလ် ပီ-စတိန်သဲလ် ဖြစ်သည်။
===ဝိမာနဝတ္ထုပါဠိတော်နှင့် ပေတဝတ္ထုပါဠိတော်===
၁၈၈၆-ခုနှစ်တွင် ''ဝိမာနဝတ္ထုပါဠိတော်''ကို The Vimana Vathu အမည်ဖြင့် ထုတ်ခဲ့သည်။ ပြန်ဆိုသူမှာ အီး-အာရ်-ဂုဏရတန အီး-အာရ်-ဂုဏရတန ဖြစ်သည်။
၁၈၈၈-ခုနှစ်တွင် ''ပေတဝတ္ထုပါဠိတော်''ကို Peta Vathu အမည်ဖြင့် ထုတေ်ဝခဲ့ရာထုတ်ဝေခဲ့ရာ ပြန်ပြန်ဆိုသူမှာ ပါမောက္ခမိနာယက်ဖ် ပါမောက္ခမိနာယက်ဖ် ဖြစ်သည်။
 
၁၈၈၈-ခုနှစ်တွင် ''ပေတဝတ္ထုပါဠိတော်''ကို Peta Vathu အမည်ဖြင့် ထုတေ်ဝခဲ့ရာ ပြန်
ဆိုသူမှာ ပါမောက္ခမိနာယက်ဖ် ပါမောက္ခမိနာယက်ဖ် ဖြစ်သည်။
===ဣတိဝုတ်ပါဠိတော်နှင့် ကထာဝတ္ထုပါဠိတော်===
၁၈၈၉-ခုနှစ်တွင်''ဣတိဝုတ်ပါဠိတော်''ကို Iti-vuttaka အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပြန်ဆိုသူမှာ အီး-ဝင်းဒစ်ရှ် အီး-ဝင်းဒစ်ရှ် ဖြစ်သည်။
 
 
၁၈၉၄-ခုနှစ်မှ ၁၈၉၇-ခုနှစ်အတွင်း အဘိဓမ္မာပိဋကဖြစ်သော''ကထာဝတ္ထုပါဠိတော်''ကို Katha vathu အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ပြန်ဆိုသူမှာ အေ-စီ-တေလာ အေ-စီ-တေလာ ဖြစ်သည်။
 
===ဒီဃနိကာယ်ပါဠိတော်နှင့် မဇ္ဈိမနိကာယ်ပါဠိတော်===
၁၈၉၀-ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၁၁-ခုနှစ်အတွင်း ဒီဃနိကာယ်ပါဠိတော်များကို အုပ်တွဲများခွဲကာ Dicha Nikaya အမည်ဖြင့် ထုတေ်ဝခဲ့သည်။ ယင်းစာအုပ် အုပ်တွဲများကို တီ-ဒဗ်လျူ-ရီးစ်ဒေးဗစ် ဗစ် က ဂျေ-အီး-ကာပင်တာ ဂျေ-အီး-ကာပင်တာနှင့်တွဲဖက်၍ ပြန်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
္ဒ၁၈၉၈-ခုနှစ်တွင်လည်း မဇ္ဈိမနိကာယ်ပါဠိတော်များကို အုပ်တွဲများခွဲကာ Majjhima Nikaya အမည်ဖြင့် ထုတ်ခဲ့ရာ ယင်းစာအုပ်ကို ဗီ-ထရင့်ရှနား ဗီ-ထရင့်ရှနားက အာရ်-ရှမ်းမား အာရ်-ရှမ်းမားနှင့်တွဲဖက်ကာ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဤကား လန်ဒန်စာပေအသင်းကြီး၏ နှစ်တရာသမိုင်းတွင် ပထမဆယ်စုနှင့် ဒုတိယဆယ် စုနှစ်များအတွင်းက ထုတေ်ဝခဲ့သောထုတ်ဝေခဲ့သော အချို့အဝက် ကျမ်းစာအုပ်များ ဖြစ်သည်။
 
===ဒီပဝံသနှင့် မဟာဝံသ===
လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းကြီးသည် ဘုရားဟောပိဋကပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာများမှတပါး အခြားဗုဒ္ဓနှင့်ဆိုင်ရာ စာပေကျမ်းဂန်များကိုပါ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဗုဒ္ဓ၏သမိုင်းရေးရာ စာအုပ်များကိုလည်း ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့သေးသည်။ ၁၈၉၉-ခုနှစ်တွင်''ဒီပဝံသ''ကို Dipavamsa အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ပြန်ဆိုသူမှာ မစ္စက် ရီးစ်ဒေးဗစ် ဖြစ်သည်။
 
ထို့ကြောင့်ပင် သူ၏ဗုဒ္ဓ၏သမိုင်းရေးရာစာအုပ်တအုပ်ဖြစ်သော Buddhist India စာအုပ်၏နိဒါန်းတွင်-
''အသစ်အသစ် လေ့လာမှုများမှာကား အခက်အခဲကြီးများနှင့်ဆင်းရဲတွင်းနက်မှုများအောက်တွင်ရုန်းကန် ကြိုးပမ်းရဦးမည် ဖြစ်သည်။ သာဓကပြရလျှင် အင်္ဂလန်တွင် အဆီရီယန်ရှေးဟောင်း လေ့လာမှုအတွက် ရာထူးမရှိပေ။ စင်စစ်မှာ ပဲရစ်နှင့်ဘာလင်တွင်လည်းကောင်း၊ စိန့်ပီတာစဘတ်နှင့် ဗီယင်နာတွင်လည်းကောင်း အရှေ့တိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာသင်ကြားရေးကျောင်းကြီးများ ရှိကြသည်။ အင်္ဂလန်တွင်ကား သင်ကြားမှု၊ သုတေသနပြုမှုလုပ်ရန် အချိန်ရသင့်ပါလျက် နေရေး စားရေးအတွက် မိမိဘာသာ တာဝန်ယူနေရသည့် လစာမဲ့ အထောက်အပံ့မဲ့ ပါမောက္ခများကို အံ့ဖွယ်ရယ်ဖွယ် ကောင်းလောက်အောင် တွေ့ရှိနေရသည်။ အင်္ဂလန်တခွင်လုံး ဖော်ပြရလျှင် အဆိုးချည်းလိုလို ဖြစ်နေပေမည်။ အင်္ဂလန်တပြည်လုံး၊ ဥပမာ-သက္ကတစာပေနှင့် ပတ်သက်သော ရာထူး ၂ ခုသာရှိသည်။ ဂျာမနီတွင် အစိုးရက ရာထူး၂၀ ကျော်ခန့်ထားသည်။ ဂျာမနီက အိန္ဒိယ၌ စိတ်ဝင်စားမှုမှာ အင်္ဂလန်ထက် ဆယ်ဆမက သာလွန်နေသည်။ ဤအခိုက်မှာပင် အင်္ဂလန်အစိုးရက ပေါ့လျော့ ပျင်းရိစွာ ငြိမ်နေသည်။ တနည်းမဟုတ်တနည်း တောက်လျှောက် ဦးခေါင်းရှုပ်ရဦးမည်ဟု ယုံကြည်မိသည်။ ဤအရေးကိစ္စမှာ သူတို့ စာရေးသူတို့ကိစ္စ မဟုတ်ယောင်ဟု ထင်နေကြဟန် ရှိပေသည်တကား။''
 
 
''အသစ်အသစ် လေ့လာမှုများမှာကား အခက်အခဲကြီးများနှင့်ဆင်းရဲတွင်းနက်မှုများအောက်တွင်ရုန်းကန် ကြိုးပမ်းရဦးမည် ဖြစ်သည်။ သာဓကပြရလျှင် အင်္ဂလန်တွင် အဆီရီယန်ရှေးဟောင်း လေ့လာမှုအတွက် ရာထူးမရှိပေ။ စင်စစ်မှာ ပဲရစ်နှင့်ဘာလင်တွင်လည်းကောင်း၊ စိန့်ပီတာစဘတ်နှင့် ဗီယင်နာတွင်လည်းကောင်း အရှေ့တိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာသင်ကြားရေးကျောင်းကြီးများ ရှိကြသည်။ အင်္ဂလန်တွင်ကား သင်ကြားမှု၊ သုတေသနပြုမှုလုပ်ရန် အချိန်ရသင့်ပါလျက် နေရေး စားရေးအတွက် မိမိဘာသာ တာဝန်ယူနေရသည့် လစာမဲ့ အထောက်အပံ့မဲ့ ပါမောက္ခများကို အံ့ဖွယ်ရယ်ဖွယ် ကောင်းလောက်အောင် တွေ့ရှိနေရသည်။ အင်္ဂလန်တခွင်လုံး ဖော်ပြရလျှင် အဆိုးချည်းလိုလို ဖြစ်နေပေမည်။ အင်္ဂလန်တပြည်လုံး၊ ဥပမာ-သက္ကတစာပေနှင့် ပတ်သက်သော ရာထူး ၂ ခုသာရှိသည်။ ဂျာမနီတွင် အစိုးရက ရာထူး၂၀ ကျော်ခန့်ထားသည်။ ဂျာမနီက အိန္ဒိယ၌ စိတ်ဝင်စားမှုမှာ အင်္ဂလန်ထက် ဆယ်ဆမက သာလွန်နေသည်။
ဤအခိုက်မှာပင် အင်္ဂလန်အစိုးရက ပေါ့လျော့ ပျင်းရိစွာ ငြိမ်နေသည်။ တနည်းမဟုတ်တနည်း တောက်လျှောက် ဦးခေါင်းရှုပ်ရဦးမည်ဟု ယုံကြည်မိသည်။ ဤအရေးကိစ္စမှာ သူတို့ စာရေးသူတို့ကိစ္စ မဟုတ်ယောင်ဟု ထင်နေကြဟန် ရှိပေသည်တကား။''
 
 
စသည်ဖြင့် တီဒဗ်လျူရီးစ်ဒေးဗစ် ရီးစ်ဒေးဗစ် က အားမလို အားမရ လေသံဖြင့် ညည်းတွားရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အားမလိုအားမရ ဖြစ်နေရသည့် အခြေအနေများကြားမှပင် လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းကြီးသည် နှစ်တရာသမိုင်းအတွင်း၌ ဗုဒ္ဓ၏သမိုင်းရေးရာ စာအုပ်ပေါင်းများစွာကို ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ပေသည်။ ယင်းစာအုပ်များအနက် လေးစားလောက်သော ဗုဒ္ဓ၏ သမိုင်းရေးရာစာအုပ်များ ပါရှိနေသဖြင့် လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းကြီးအား ချီးကျူးရမည် ဖြစ်ပေသတည်း။ <ref>(မြင့်ဆွေ) ၁၉၈၁-ခု၊ နိုဝင်ဘာလ၊ နှာ(၄၃-၄၅။) ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းမှ</ref>
၁၂၇၃

တည်းဖြတ်မှုများ