"ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ" ၏ တည်းဖြတ်မှု မူကွဲများ

တည်းဖြတ်မှုအတွက် စကားချပ် မရှိပါ
စာတွဲများ: မိုဘိုင်းလ် တည်းဖြတ် မိုဘိုင်းလ် app တည်းဖြတ် Android app edit
}}
 
ဗြိတိသျှကျွန်းစု၏ ပူးပေါင်းထားသောနိုင်ငံ ဗြိတိသျှကျွန်းသည် ကမ္ဘာတွင် အရေးပါဆုံးသော ကျွန်းစုဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်က နေမဝင်နိုင်သော အင်ပိုင်ယာကြီးကို
ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ကျွန်းစုကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် ထိုကျွန်းစုကြီးတွင် ပါဝင်သော အင်္ဂလန်ပြည်၊ ဝေလပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်၊ အိုင်ယာလန်ပြည်မြောက်ပိုင်းတို့၏ နိုင်ငံအဖြစ် ဖြစ်လေသည်။
ဗြိတိသျှကျွန်းသည် ကမ္ဘာတွင် အရေးပါဆုံးသော ကျွန်းစု
ဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်က နေမဝင်နိုင်သော အင်ပိုင်ယာကြီးကို
ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ကျွန်းစုကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ယူနိုက်တက်
ကင်းဒမ်းသည် ထိုကျွန်းစုကြီးတွင် ပါဝင်သော အင်္ဂလန်ပြည်၊
ဝေလပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်၊ အိုင်ယာလန်ပြည်မြောက်ပိုင်း
တို့၏ နိုင်ငံအဖြစ် ဖြစ်လေသည်။
 
== ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ==
''ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း''ဆိုသည်မှာ ပူးပေါင်းထားသောနိုင်ငံဟုဆိုလို၍ ''ဂရိတ် ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန်မြောက်ပိုင်းတို့ကို ပေါင်းစည်းထားသောဘုရင့်နိုင်ငံ''ဟူသည့် အမည်၏ အတိုကောက်လည်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအမည်ကို အင်္ဂလန်ပြည်၊ ဝေလပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်၊ အိုင်ယာပြည် မြောက်ပိုင်းတို့ ပါဝင်သော နိုင်ငံ၏အမည်အဖြစ် ၁၈ဝ၂-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့မှ စ၍ အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန် ပူးပေါင်းရေး အက်ဥပဒေ အတည်ဖြစ်လာသည်။
''ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း''ဆိုသည်မှာ ပူးပေါင်းထားသောနိုင်ငံဟု
ဆိုလို၍ ''ဂရိတ် ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန်မြောက်ပိုင်းတို့ကို
ပေါင်းစည်းထားသောဘုရင့်နိုင်ငံ''ဟူသည့် အမည်၏ အတိုကောက်
လည်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအမည်ကို အင်္ဂလန်ပြည်၊ ဝေလပြည်၊
စကော့တလန်ပြည်၊ အိုင်ယာပြည် မြောက်ပိုင်းတို့ ပါဝင်သော
နိုင်ငံ၏အမည်အဖြစ် ၁၈ဝ၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ
စ၍ အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာ
လန် ပူးပေါင်းရေး အက်ဥပဒေ အတည်ဖြစ်လာသည်။
 
ဂရိတ်ဗြိတိန်ဟူသော အမည်ကိုကား အန်းဘုရင်မ လက်ထက် ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်နှင့် စကော့တလန်ပြည် ပူးပေါင်းရေး အက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီးသည်မှစ၍ ထိုပူးပေါင်းထားသောနိုင်ငံ၏ အမည်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပေသည်။ ဝေလပြည်မှာ ပထမ အက်ဒွပ်လက်ထက်ကပင်လျှင် အင်္ဂလန်ပြည်တွင်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်း ခံရပြီးဖြစ်ရာ စင်စစ် ဂရိတ်ဗြိတိန်မှာ ပူးပေါင်းထားသော ဝေလပြည်၊ အင်္ဂလန်ပြည်နှင့် စကော့တလန်ပြည်တို့၏အမည် ဖြစ်လေသည်။
ဂရိတ်ဗြိတိန်ဟူသော အမည်ကိုကား အန်းဘုရင်မ လက်
ထက် ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်နှင့် စကော့တလန်ပြည်
ပူးပေါင်းရေး အက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီးသည်မှစ၍ ထိုပူးပေါင်း
ထားသောနိုင်ငံ၏ အမည်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပေသည်။ ဝေလ
ပြည်မှာ ပထမ အက်ဒွပ်လက်ထက်ကပင်လျှင် အင်္ဂလန်ပြည်
တွင်းသို့ သိမ်းသွင်း ခြင်း ခံရပြီးဖြစ်ရာ စင်စစ် ဂရိတ်ဗြိတိန်
မှာ ပူးပေါင်းထားသော ဝေလပြည်၊ အင်္ဂလန်ပြည်နှင့် စကော့
တလန်ပြည်တို့၏အမည် ဖြစ်လေသည်။
 
ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်၏ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ( အများသိသော နာမည်မှာ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ယူကေ၊ ဗြိတိန်) မှာ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဥရောပတိုက် အနောက်မြောက်ပိုင်း ကမ်းလွန် တွင် တည်ရှိသည်။ ယူကေသည် ကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ အိုင်ယာလန်ကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် ကျွန်းငယ် အများအပြား ပါဝင်သော ကျွန်းစုများကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ မြောက်အိုင်ယာလန်သည် သာလျှင် အခြားနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည့် [[အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ]] နှင့် ကုန်းမြေ နယ်စပ် ရှိသည့် နေရာ ဖြစ်သည်။ ထို နယ်စပ်မှ လွဲလျှင် ယူကေသည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ပင်လယ်၊ အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြား နှင့် အိုင်းရစ်ရှ်ပင်လယ် စသည့် ရေနယ်နိမိတ် တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျှက် ရှိသည်။
 
ယူကေသည် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဗဟိုအစိုးရမှ ချုပ်ကိုင်သော စနစ်ရှိသည့် နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ယူကေတွင် [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]၊ မြောက်အိုင်ယာလန်၊ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ]] နှင့် [[ဝေလနိုင်ငံ]] ဟူ၍ နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံ ပါဝင်သည်။ ပါလီမန် စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ပြီး အစိုးရရုံးထိုင်ရာ နေရာမှာ မြို့တော်ဖြစ်သော [[လန်ဒန်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ယူကေသည် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ပြီးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် နံပါတ်၆ စီးပွားရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ယူကေသည် ပထမဆုံး [[စက်မှုတော်လှန်ရေး]] စခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစပိုင်းတွင် ကမ္ဘာအင်အားအကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ပထမ နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် သူ့၏အင်ပါယာနယ်မြေများ လက်လွှတ်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံလည်း အင်အားအကြီးဆုံးမှ ဆင်းခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ယူကေသည် ကမ္ဘာအင်အားကြီးများထဲတွင် ပါဝင်နေသေးသည်။
ယူကေသည် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ပြီးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် နံပါတ်၆ စီးပွားရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ယူကေသည် ပထမဆုံး [[စက်မှုတော်လှန်ရေး]] စခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစပိုင်းတွင် ကမ္ဘာအင်အားအကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ပထမ နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် သူ့၏အင်ပါယာနယ်မြေများ လက်လွှတ်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံလည်း အင်အားအကြီးဆုံးမှ ဆင်းခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ယူကေသည် ကမ္ဘာအင်အားကြီးများထဲတွင် ပါဝင်နေသေးသည်။
 
 
=== ဟင်နိုဗာ မင်းဆက် ===
အန်းဘုရင်မသည် ၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေရာ နန်းလျာ မကျန်ခဲ့ချေ။ အန်းဘုရင်မ၏ အရိုက်အရာကို ပထမဂျိမ်းဘုရင်၏ သမီးတော်အငယ် အယ်လစ်ဇဗက် မင်းသမီးမှ ဆင်းသက်ခဲ့သော ဟင်နိုဗာမြို့စား ဂျာမန်မင်းသား ပထမဂျော့က ဆက်ခံခဲ့လေသေည်။ ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်သောအချိန်တွင် ပါလီမန်မှာ နိုင်ငံတွင်း၌ အရေးအပါဆုံး အဓိကအင်အားစု ဖြစ်နေလေပြီ။ ထိုပြင် ပထမ ဂျော့သည် အင်္ဂလိပ်စကား မတတ်သည့်ပြင် အင်္ဂလန်ပြည်၏ အရေးကိစ္စများတွင်လည်း စိတ်ပါဝင်စားလှခြင်း မရှိချေ။ ပါလီမန်ကို ကြီးစိုးနေသော ဝှစ်ပါတီနှင့်သာ လွှဲထားခဲ့သည်။ ဒုတိယဂျော့လက်ထက်တွင်လည်း ထို နည်းနှင်နှင်ပင် ဖြစ်ခဲ့လေရာ နိုင်ငံ၏ တာဝန်မှာ ဘုရင်မှသည် သူ၏ ဝန်ကြီးများနှင့် ပါလီမန်သို့ လွှဲပြောင်း သွားလေတော့သည်။ ထိုဝန်ကြီးများ၏ အစည်းအဝေးသို့ ပထမဂျော့လက်ထက်မှစ၍ ဘုရင်များသည် သဘာပတိအဖြစ် တက်ရောက် မဆောင်ရွက်တော့သဖြင့် ဝန်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်ကိုယ်စား သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်လေသည်။
အန်းဘုရင်မသည် ၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေရာ နန်း
လျာ မကျန်ခဲ့ချေ။ အန်းဘုရင်မ၏ အရိုက်အရာကို ပထမ
ဂျိမ်းဘုရင်၏ သမီးတော်အငယ် အယ်လစ်ဇဗက် မင်းသမီးမှ
ဆင်း သက်ခဲ့သော ဟင်နိုဗာမြို့စား ဂျာမန်မင်းသား ပထမ
ဂျော့က ဆက်ခံခဲ့လေသေည်။ ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်
သောအချိန်တွင် ပါလီမန်မှာ နိုင်ငံတွင်း၌ အရေးအပါဆုံး
အဓိကအင်အားစု ဖြစ်နေလေပြီ။ ထိုပြင် ပထမ ဂျော့သည်
အင်္ဂလိပ်စကား မတတ်သည့်ပြင် အင်္ဂလန်ပြည်၏ အရေး
ကိစ္စများတွင်လည်း စိတ်ပါဝင်စားလှခြင်း မရှိချေ။ ပါလီမန်ကို
ကြီးစိုးနေသော ဝှစ်ပါတီနှင့်သာ လွှဲထားခဲ့သည်။ ဒုတိယဂျော့
လက်ထက်တွင်လည်း ထို နည်းနှင်နှင်ပင် ဖြစ်ခဲ့လေရာ
နိုင်ငံ၏တာဝန်မှာ ဘုရင်မှသည် သူ၏ ဝန်ကြီးများနှင့်
ပါလီမန်သို့ လွှဲပြောင်း သွားလေတော့သည်။ ထိုဝန်ကြီးများ၏
အစည်းအဝေးသို့ ပထမဂျော့လက်ထက်မှစ၍ ဘုရင်များသည်
သဘာ ပတိအဖြစ် တက်ရောက် မဆောင်ရွက်တော့သဖြင့်
ဝန်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်ကိုယ်စား သဘာပတိအဖြစ်
ဆောင်ရွက်လေသည်။
 
ထိုအခါ ဝှစ်ပါတီတွင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ [[ဆာရောဗတ် ဝါလပို]]သည် ထိုသို့ ဘုရင့်ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ရာမှ နောင်နောင်အခါတွင် ဝန်ကြီးများ၏ အကြီးအမှူး၊ တစ်နည်းဆိုသော် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာလေသည်။
အခါတွင် ဝန်ကြီးများ၏ အကြီးအမှူး၊ တစ်နည်းဆိုသော်
ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာလေသည်။
 
 
သို့ဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်ကို ပါလီမန်အတွင်း အများစုက အုပ်ချုပ်သည့် အစဉ်အလာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ၁၇၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၂ ခုနှစ်အထိ ဝါလပိုသည် အင်္ဂလန်ပြည်ကို ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရလေသေည်။ ဝါလပို လက်ထက်တွင် လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှုများကြောင့် နာမည်ပျောက်ခဲ့ရသော်လည်း သူ၏ဝါဒများမှာ တိုင်းပြည်အတွက် များစွာ အကျိုးရှိခဲ့လေသည်၊ သူသည် ပါလီမန်ကို ယခင်ကထက် တန်ခိုးကြီးလာအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ငြိမ်းချမ်းမှုကို လိုလားခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ အင်္ဂလန်ပြည်သည် ဥရောပတိုက်စစ်ပွဲများတွင် မပါဝင်ဘဲ နေနိုင်သမျှ နေနိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။ သို့ကြိုးပမ်းခဲ့သည်မှာလည်း တစ်နည်းအားဖြင့်
သို့ဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်ကို ပါလီမန်အတွင်း အများစုက
ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေရန်အတွက် ဖြစ်လေသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် မျှတမျှရှိရန် လိုလားသည်ဟု ဆိုသော်လည်း နိုင်ငံရေး အတိုက်အခက်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဝါလပိုသည် ငြိမ်းချမ်းမှုကို လိုလားသူဖြစ်သော်လည်း ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် စပိန်ပြည်နှင့် မတတ်သာဘဲ
အုပ်ချုပ်သည့် အစဉ်အလာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
စစ်တိုက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုစစ်ပွဲမှာ ဩစတြီးယား နန်းလုစစ်ပွဲနှင့် ရောထွေးသွားသည်နှင့် ထိုနန်းလု စစ်ပွဲတွင်လည်း ပါဝင်ရပြန်လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ၁၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။
၁၇၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၂ ခုနှစ်အထိ ဝါလပိုသည် အင်္ဂလန်
ပြည်ကို ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရလေသေည်။ ဝါလပို လက်ထက်
တွင် လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှုများကြောင့် နာမည်ပျောက်ခဲ့ရသော်
လည်း သူ၏ဝါဒများမှာ တိုင်းပြည်အတွက် များစွာ အကျိုးရှိခဲ့
လေသည်၊ သူသည် ပါလီမန်ကို ယခင်ကထက် တန်ခိုးကြီး
လာအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ငြိမ်းချမ်းမှုကို
လိုလားခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ အင်္ဂလန်ပြည်သည် ဥရောပတိုက်
စစ်ပွဲများတွင် မပါဝင်ဘဲ နေနိုင်သမျှ နေနိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့
လေသည်။ သို့ကြိုးပမ်းခဲ့သည်မှာလည်း တစ်နည်းအားဖြင့်
ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေရန်အတွက်
ဖြစ်လေသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် မျှတမျှရှိရန် လိုလားသည်ဟု
ဆိုသော်လည်း နိုင်ငံရေး အတိုက်အခက်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့
သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဝါလပိုသည် ငြိမ်းချမ်းမှုကို လိုလားသူ
ဖြစ်သော်လည်း ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် စပိန်ပြည်နှင့် မတတ်သာဘဲ
စစ်တိုက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုစစ်ပွဲမှာ ဩစတြီးယား နန်းလုစစ်ပွဲ
နှင့် ရောထွေးသွားသည်နှင့် ထိုနန်းလု စစ်ပွဲတွင်လည်း ပါဝင်ရ
ပြန်လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ၁၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်
လိုက်လေသည်။
 
=== နယ်သစ်များအရေး ===
၁၆ ရာစုနှစ်မှစ၍ ဗြိတိန် ကုန်သည်များသည် ဟဒ်ဆန်းဗေးကုမ္ပဏီ၊ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီစသည့် ကုမ္ပဏီများ တည်ထောင်ကာ ဝေးကွာလှသော ပင်လယ်ရပ်ခြား ဒေသများသို့ သွားရောက်၍ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဌာနများ ဖွင့်ခဲ့ကြလေသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများတွင်လည်း နယ်သစ်များ ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ ထိုအဝေးရောက် ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ရေးဌာနခွဲများ၏ ဗဟိုဌာနကြီးများတည်ရှိရာ [[လန်ဒန်မြို့]]၌ နယ်သစ်များမှ လက်ဖက်ခြောက်၊ သကြား၊
၁၆ ရာစုနှစ်မှစ၍ ဗြိတိန် ကုန်သည်များသည် ဟဒ်ဆန်းဗေး
သားမွေး၊ ဆေး စသည်တို့ကို အကြီးအကျယ် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကြီးပွားလာ၏။ ၁၇ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ဥရောပတိုက်မှ နိုင်ငံများ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင်လည်းကောင်း၊ နယ်သစ်များဖွင့်လှစ်ရေး တွင်လည်းကောင်း အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်လာကြလေသည်။ အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့သည် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ နယ်သစ်များ အလုအယက် ချဲ့ထွင်ခဲ့လေ၏။
ကုမ္ပဏီ၊ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီစသည့် ကုမ္ပဏီများ တည်
ထောင်ကာ ဝေးကွာလှသော ပင်လယ်ရပ်ခြား ဒေသများသို့
သွားရောက်၍ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဌာနများ ဖွင့်ခဲ့ကြ
လေသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစု
များတွင်လည်း နယ်သစ်များ ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ ထိုအဝေးရောက်
ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ရေးဌာနခွဲများ၏ ဗဟိုဌာနကြီးများတည်ရှိရာ
[[လန်ဒန်မြို့]]၌ နယ်သစ်များမှ လက်ဖက်ခြောက်၊ သကြား၊
သားမွေး၊ ဆေး စသည်တို့ကို အကြီးအကျယ် အရောင်းအဝယ်
ပြုလုပ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်မှာ တဖြည်းဖြည်း
တိုးတက်ကြီးပွားလာ၏။ ၁၇ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ဥရောပ
တိုက်မှ နိုင်ငံများ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ ကုန်စည် ကူးသန်း
ရောင်းဝယ်ရေးတွင်လည်းကောင်း၊ နယ်သစ်များ ဖွင့်လှစ်ရေး
တွင်လည်းကောင်း အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်လာကြလေသည်။ အထူး
သဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့သည် မြောက်အမေရိက
တိုက်၌ နယ်သစ်များ အလုအယက် ချဲ့ထွင်ခဲ့လေ၏။
 
ထိုကြောင့် [[ဥရောပတိုက်]]နှင့် [[အမေရိကတိုက်]]တွင် [[အင်္ဂလန်]]နှင့် [[ပြင်သစ်]]တို့ စစ်တိုက်ကြရလေသည်။ ၁၇၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၃ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲ]] (၁၇၅၆-၁၇၆၃)တွင် ဗြိတိန်သည် အောင်ပွဲအလီလီ ရခဲ့လေသည်။
[[ပြင်သစ်]]တို့ စစ်တိုက်ကြရလေသည်။
၁၇၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၃ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲ]] (၁၇၅၆-၁၇၆၃)တွင် ဗြိတိန်သည် အောင်ပွဲအလီလီ ရခဲ့
လေသည်။
 
 
ထိုအခါ [[ဝီလျံပစ် အကြီး]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေခိုက် ဖြစ်သည်။
သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေခိုက် ဖြစ်သည်။
 
 
ဗြိတိသျှ ရေတပ်သည် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု နှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ ဗြိတိသျှနယ်သစ်စခန်းများတွင် ပြင်သစ်တို့ကို အနိုင်ရလိုက်လေ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ
ဗြိတိသျှ ရေတပ်သည် အနောက်
တွင် ဆာရောဗတ် ကလိုက်သည် ဗြိတိသျှ တန်ခိုးအာဏာကို ခိုင်မြဲစွာ အခြေစိုက်ခဲ့၍ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ဂျင်နရယ်ဝုသည် ကွီဗက်အနီး၌ ပြင်သစ် ဗိုလ်ချုပ် မွန်းကမ်းကို အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် ကနေဒါပြည်နယ်သည် အင်္ဂလိပ်တို့အပိုင် ဖြစ်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် စစ်ပွဲကြီးပြီးဆုံးသွားသောအခါ ဗြိတိသျှသည် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ အတ္တလန္တိတ်ကမ်းခြေမှ မစ်စစ်စပီမြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများကို ရရှိလိုက်လေသည်။
အိန္ဒိယကျွန်းစု နှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ ဗြိတိသျှနယ်သစ်စခန်း
များတွင် ပြင်သစ်တို့ကို အနိုင်ရလိုက်လေ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ
တွင် ဆာရောဗတ် ကလိုက်သည် ဗြိတိသျှ တန်ခိုးအာဏာကို
ခိုင်မြဲစွာ အခြေစိုက်ခဲ့၍ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ဂျင်နရယ်
ဝုသည် ကွီဗက်အနီး၌ ပြင်သစ် ဗိုလ်ချုပ် မွန်းကမ်းကို
အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် ကနေဒါပြည်နယ်သည် အင်္ဂလိပ်တို့အပိုင်
ဖြစ်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် စစ်ပွဲကြီးပြီးဆုံးသွား
သောအခါ ဗြိတိသျှသည် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ အတ္တလန္တိတ်
ကမ်းခြေမှ မစ်စစ်စပီမြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများကို
ရရှိလိုက်လေသည်။
 
=== အမေရိကန် ပြည်နယ်များ ဆုံးရှုံးရခြင်း ===
လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာလေသည်။
 
လေဘာပါတီသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ရှိသည်နှင့်အညီ
ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းကြီးများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်၏။ ထိုကြောင့်
ကျောက်မီးသွေးလုပ်ငန်း၊ အဂ‡လန်ဘဏ်တိုက်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့်
ဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း၊ မီးရထားဌာနတို့ကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့
လေ၏။ ထိုနောက် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင်း၌ မြေနှင့် ပစ္စည်းများကို
ပြည်သူပိုင် ဖြစ်စေ၍ ယင်းတို့၏ အဆမတန် ဈေးကြီးမြင့်
ခြင်းကို ပိတ်ပင်နိုင်ရန် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင်
မြို့ပြ စီမံကိန်းဥပဒေကို ပြုလုပ်လေ၏။ ထိုဥပဒေသည် ဂရိတ်
ဗြိတိန်နိုင်ငံကြီး၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကိုလည်း အကူအညီ
ဖြစ်စေသည်။
 
လေဘာပါတီသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ရှိသည်နှင့်အညီ ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းကြီးများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်၏။ ထိုကြောင့် ကျောက်မီးသွေးလုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလန်ဘဏ်တိုက်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် ဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း၊ မီးရထားဌာနတို့ကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့လေ၏။ ထိုနောက် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင်း၌ မြေနှင့် ပစ္စည်းများကို ပြည်သူပိုင် ဖြစ်စေ၍ ယင်းတို့၏ အဆမတန် ဈေးကြီးမြင့်ခြင်းကို ပိတ်ပင်နိုင်ရန် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မြို့ပြစီမံကိန်းဥပဒေကို ပြုလုပ်လေ၏။ ထိုဥပဒေသည် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံကြီး၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကိုလည်း အကူအညီ ဖြစ်စေသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် လေဘာအစိုးရ ကျပြီးနောက် ကွန်ဆား
 
ဗေးတစ်အစိုးရ တက်လာလေသည်။ ဝင်စတန် ချာချီဝန်ကြီးချုပ်
 
ဖြစ်လာသည်။ ထိုနောက် ဆာအန်ထော်ရီ အီဒင်က ဝန်ကြီး
၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် လေဘာအစိုးရ ကျပြီးနောက် ကွန်ဆားဗေးတစ်အစိုးရ တက်လာလေသည်။ ဝင်စတန် ချာချီဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ထိုနောက် ဆာအန်ထော်ရီ အီဒင်က ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံသည်။ ထိုနောက် မက္ကမီလန် ခေါင်းဆောင်သော ကွန်ဆားဗေးတစ် အစိုးရက ဗြိတိန်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် မက္ကမီလန် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်သောအခါ ဆာအယ်လက်ဒေါက်ကလပ်ဟုမ်းက ဆက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၄-ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ အနိုင်ရ၍ ပါတီခေါင်းဆောင် ဟာရိုးဝီလ်ဆင်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref>
ချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံသည်။ ထိုနောက် မက္ကမီလန် ခေါင်း
ဆောင်သော ကွန်ဆားဗေးတစ် အစိုးရက ဗြိတိန်နိုင်ငံကို
အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေ
ကြောင့် မက္ကမီလန် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်
သောအခါ ဆာအယ်လက်ဒေါက်ကလပ်ဟုမ်းက ဆက်ခံခဲ့သည်၊
သို့သော် ၁၉၆၄ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ အနိုင်
ရ၍ ပါတီခေါင်းဆောင် ဟာရိုးဝီလ်ဆင်သည် ဝန်ကြီးချုပ်
ဖြစ်လာလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref>
 
== ကိုးကား ==
၂၅၆၃၉

တည်းဖြတ်မှုများ