"ဟစနီး မူဘာရက်" ၏ တည်းဖြတ်မှု မူကွဲများ

၇၉၄၁ ဘိုက် ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် ,  ပြီးခဲ့သည့် ၅ လ
တည်းဖြတ်မှုအတွက် စကားချပ် မရှိပါ
(not completed)
{{Infobox officeholder
| birth_name = မိုဟာမက် ဟူစနီဟစနီး အက်စ် ဆဲယက်အက်ဆီးယစ် မူဘာရက်
| name = ဟော့စနီဟစနီး မူဘာရက်
| native_name = {{lang|ar|حسني مبارك}}
| image = Hosni Mubarak ritratto.jpg
| caption = မူဘာရက် (၂၀၀၉)
| order = စတုတ္ထမြောက်
| office = [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]၏အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ
| primeminister = {{List collapsed|title=''See list''|1=Himself<br />Ahmad Fuad Mohieddin {{small|(1982–84)}}<br />Kamal Hassan Ali {{small|(1984–85)}}<br />Ali Lutfi Mahmud {{small|(1985–86)}}<br />Atef Sedki {{small|(1986–96)}}<br />Kamal Ganzouri {{small|(1996–99)}}<br />Atef Ebeid {{small|(1999–2004)}}<br />Ahmed Nazif {{small|(2004–11)}}<br />Ahmed Shafik {{small|(2011)}}}}
| vicepresident = Omar Suleiman{{Ref label|aaa|a}}
| commands =​အီဂျစ် လေတပ်<br />အီဂျစ် လေတက္ကသိုလ်<br />ဘန်းနီ ဆူးအက်ဖ် လေတပ်အခြေစိုက်စခန်း (Beni Suef Air Base)<br />ကိုင်ရိုအနောက်လေတပ်အခြေစိုက်စခန်း (Cairo West Air Base)
}}
'''မိုဟာမက် ဟူစနီဟစနီး အက်စ် ဆဲယတ်အက်ဆီးယစ် မူဘာရက် ({{lang-en|Muhammad Hosni El Sayed Mubarak}}'''{{efn|{{lang-ar|محمد حسني السيد مبارك|Muḥammad Ḥusnī as-Sayyid Mubārak}}, {{IPA-arz|mæˈħæmmæd ˈħosni (ʔe)sˈsæjjed moˈbɑːɾɑk|lang}}}}) (၄ မေ ၁၉၂၈ – ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀) သည် [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၈၁မှ ၂၀၁၁ထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အီဂျစ်သမ္မတဖြစ်၍ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]] ၏ စတုတ္ထမြောက်သမ္မတလည်းဖြစ်သည်။
 
နိုင်ငံရေးလောကသို့ မဝင်ရောက်မီ မူဘာရက်သည် အီဂျစ်လေတပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂မှ ၁၉၇၅ထိ အရေးပါသောထိပ်တန်းအရာရှိတစ်ဦးအဖြစ်ထမ်းဆောင်၍ ၁၉၇၃တွင် လေတပ်ဦးစီးချုပ်(air chief marshal)အဖြစ် ရာထူးတိုးမြင့်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="EAF" /> ၁၉၈၁ သမ္မတ အန်ဝေါ ဆက်ဒက်လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူဘာရက်၏ သမ္မတသက်တမ်းသည် နှစ်သုံးဆယ် နီးပါးကြာမြင့်ခဲ့၏ ။၁၈၀၅မှ ၁၈၄၈ထိ (၄၃)နှစ်ကြာ အီဂျစ်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော အောတမန် အုပ်ချုပ်သူ မိုဟာမက် အလီ ဘာရှ (Muhammad Ali Pasha) ပြီးလျှင် ဒုတိယသက်တမ်းအကြာဆုံးဖြစ်လေသည်။<ref>{{Cite news |last=Slackman |first=Michael |url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/m/hosni_mubarak/index.html |title=Hosni Mubarak |date=8 March 2010 |work=The New York Times |access-date=25 January 2011}}</ref> မူဘာရက်သည် ၂၀၁၁ အီဂျစ်တွင် ၁၈ရက်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တော်လှန်ရေးအတွင်း၌ နှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Kirkpatrick |first=David D. |url=https://www.nytimes.com/2011/01/29/world/middleeast/29unrest.html |title=Egypt Calls in Army as Protesters Rage |date=28 January 2011 |work=New York Times |access-date=28 January 2011}}</ref> ၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁တွင် ထိုစဉ်က ဒုသမ္မတဖြစ်သူက သမ္မတနှင့် ၎င်းတို့ အသီးသီးနှုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေငြာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် စစ်တပ်၏ ထိပ်တန်းကောင်စီကို အာဏာလွှဲပေးခဲ့လေသည်။<ref name="Kirkpatrick">{{Cite news |last=Kirkpatrick |first=David D. |url=https://www.nytimes.com/2011/02/12/world/middleeast/12egypt.html |title=Mubarak Steps Down, Ceding Power to Military |date=11 February 2011 |work=New York Times |access-date=11 February 2011 |last2=Shadid |first2=Anthony |last3=Cowell |first3=Alan}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12433045 |title=Egypt crisis: President Hosni Mubarak resigns as leader |date=11 February 2010 |work=BBC |access-date=11 February 2011}}</ref>
 
၂၀၁၁ ဧပြီ ၁၃၊ အစိုးရရှေ့နေတစ်ဦးက မူဘာရက်နှင့် သားနှစ်ယောက်ကို အကျင့်ပျက်ချစားမှုနှင့် အာဏာအလွဲသုံးစာမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းမေးမြန်းရန် ၁၅ရက်ကြ၁၅ရက်ကြာ ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။<ref name="Detention">{{Cite news |last=Kirkpatrick |first=David D. |url=https://www.nytimes.com/2011/04/14/world/middleeast/14egypt.html |title=Prosecutors Order Mubarak and Sons Held |date=13 March 2011 |work=The New York Times |access-date=13 April 2011 |last2=Stack |first2=Liam}}</ref> အီဂျစ်တော်လှန်ရေးအတွင်း ငြိမ်းချမ်းစွာရဆန္ဒပြသောသူများကိုငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြသောသူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းအားတားဆီးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့မှုအတွက် (တာဝန်ပျက်ကွက်မှု)စွပ်စွဲချက်ဖြင့် တရားရင်ဆိုင်ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref name="reutersmurdercharges">{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/2011/05/24/us-egypt-mubarak-idUSTRE74N3LG20110524 |title=Mubarak to be tried for murder of protesters |date=24 May 2011 |work=Reuters |access-date=24 May 2011}}</ref> ၂၀၁၁ ဩဂုတ်လ ၃ရက်မှ စတင်ရုံးထုတ်သည်။<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14384691 |title=Trial of Egypt's Hosni Mubarak starts |date=3 August 2011 |work=BBC}}</ref> ၂၀၁၂ ဇွန် ၂၊ အီဂျစ်တရားရုံးက မူဘာရက်အား တစ်သက်တစ်ကျွန်းထောင်ဒဏ်စီရင်ခဲ့သည်။ ပြစ်ဒဏ်စီရင်ပြီးနောက် ကျန်းမာရေးဆိုးရွားမှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်း သတင်းအရသိရှိရသည်။ ၂၀၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၃ ၌ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းအယူခံရုံးတော်မှ မူဘာရက်၏ ပြစ်ဒဏ်ကို ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့ပြီး ထပ်မံတရားရင်ဆိုင်စေသည်။<ref>[http://www.3news.co.nz/Egypts-Mubarak-to-get-retrial/tabid/417/articleID/282900/Default.aspx Egypt's Mubarak to get retrial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120191233/http://www.3news.co.nz/Egypts-Mubarak-to-get-retrial/tabid/417/articleID/282900/Default.aspx |date=20 January 2013 }}. 3 News. Retrieved on 16 January 2014.</ref> ပြန်လည်တရားရင်ဆိုင်ရာတွင် မူဘာရက်နှင့် သားများအား အကျင့်ပျက်ချစားမှုဖြင့် ၂၀၁၅ မေ ၉တွင် ထောင်ဒဏ် စီရင်ခဲ့သည်။<ref name="shout">{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-32672630 |title=Egypt's Hosni Mubarak jailed in corruption retrial |date=9 May 2015 |access-date=9 May 2015 |agency=BBC News}}</ref> မူဘာရက်ကို စစ်ဆေးရုံတွင် ထိန်းသိမ်းထားပြီး ၎င်းသားများကို ၂၀၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၂ ၌ ကိုင်ရိုတရားရုံးက လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |url=https://www.bostonglobe.com/news/world/2015/10/12/jailed-sons-deposed-egypt-autocrat-mubarak-freed/VuNVDh0ucjGA5hNbzpnDLP/story.html |title=Jailed sons of Egypt's deposed leader Hosni Mubarak freed |date=13 October 2015 |agency=Associated Press}}</ref> ၎င်းကိုလည်း ၂၀၁၇ မတ်လ ၂ ၌ အပြစ်မရှိကြောင်းစီရင်၍ ၂၀၁၇ မတ် ၂၄တွင် လွှတ်ပေးခဲ့၏ ။<ref name="autogenerated1">{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-39140887 |title=Egypt's Hosni Mubarak acquitted over 2011 protester deaths |date=3 March 2017}}</ref><ref name="release">{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-39378045 |title=Egypt's Hosni Mubarak freed after six years in detention |date=24 March 2017 |work=BBC News |access-date=24 March 2017 |language=en-GB}}</ref>
 
၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/egypt-president-hosni-mubarak-dies-91-200225105344417.html |title=Egypt's former president Hosni Mubarak dies at 91 |website=www.aljazeera.com |access-date=25 February 2020}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51630142 |title=Former Egyptian president Hosni Mubarak dies |date=25 February 2020 |work=BBC News |access-date=25 February 2020 |language=en-GB}}</ref> ကိုင်ရိုမြို့ပြင် မိသားစုမြေကွက်၌ စစ်ရေးဆိုင်ရာဖြင့် မြုပ်နှံခွင့်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=GuardianBurial>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/feb/26/hosni-mubarak-buried-with-full-military-honours|title=Hosni Mubarak buried with full military honours|date=26 February 2020|author=Ruth Michaelson|work=The Guardian|access-date=26 February 2020}}</ref>
 
== ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် လေတပ်အမှုထမ်းခြင်း ==
၁၉၂၈ မေ ၂၄တွင် မူဘာရက်ကို အီဂျစ်နိုင်ငံ မန်နူဖက်ယဲ့(Monufia)အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ၊ ကားဖ်ရ် အက်ရှ် မဆဲဟာ(Kafr El-Meselha)တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2011-02/11/c_13726572.htm |title=Profile: Egyptian President Hosni Mubarak |date=10 February 2010 |website=Xinhua News |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110214024928/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2011-02/11/c_13726572.htm |archive-date=14 February 2011 }}</ref> ၁၉၄၉ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစတက္ကသိုလ်ပြီး၍စစ်တက္ကသိုလ်ပြီး၍ အီဂျစ်လေတပ်တွင် အမှုထမ်းသည်။<ref name="EAF">{{Cite web |url=http://www.mmc.gov.eg/branches/AIRFORCE/gg16.htm |title=Air Marshal Mohammed Hosni Mubarak |website=Egyptian Armed Forces Web Site |publisher=Egyptian Armed Forces |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323064657/http://www.mmc.gov.eg/branches/AIRFORCE/gg16.htm |archive-date=23 March 2010}}</ref> လေကျောင်းသိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref name="madamasr">{{cite news |title=Hosni Mubarak (1928–2020): The rise and fall of Egypt's longest-ruling president |url=https://madamasr.com/en/2020/02/25/feature/politics/hosni-mubarak-1928-2020-the-rise-and-fall-of-egypts-longest-ruling-president/ |work=Mada |date=25 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200225171522/https://madamasr.com/en/2020/02/25/feature/politics/hosni-mubarak-1928-2020-the-rise-and-fall-of-egypts-longest-ruling-president/ |archivedate=25 February 2020}}</ref>
 
လေတပ်ဌာနအမျိုးမျိုး၌အမှုထမ်းပြီး<ref name="EAF" /> ၁၉၅၀ခုနှစ်များဆီမှ ၁၉၅၉ထိ လေတပ်တက္ကသိုလ်တွင် သရုပ်ပြဆရာလုပ်သည်။<ref name="EAF" /> ၁၉၅၉မှ ၁၉၆၁ထိ ဆိုဗိယက်ပြည်ထောင်စုတွင် လေယာဉ်မောင်းသင်တန်းများတက်ခဲ့သည်။<ref name="PBS1">{{cite news |last1=Epatko |first1=Larisa |title=Timeline: Hosni Mubarak, Egypt's President for Three Decades, Resigns |url=https://www.pbs.org/newshour/world/egypts-president-resigns |accessdate=26 February 2020 |date=11 February 2011}}</ref> အီဂျစ်သို့ပြန်ရောက်ပြီးနောက် လေတပ်အရာရှိ၊ လေတပ်အခြေစိုက်အရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။<ref name="EAF" />
 
၁၉၇၃တွင် လေတပ်မတော်၏ အုပ်ချုပ်သူအရာရှိနှင့် ကာကွယ်ရေး ဒုဝန်ကြီးဖြစ်ကာ ၁၉၇၃တွင် အာရပ်-အစ္စရေးစစ်ပွဲ[[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားမှု၌ ဆူးအက်တူးမြောင်း အရှေ့ကမ်းရှိ အစ္စရေးစစ်သားများကို ကိုရှောင်တခင်လေတပ်စစ်ဆင်ရေးလုပ်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်လေယာဉ်မှူးများသည် ပစ်မှတ် ၉၀%ထိမှန်အောင်ပစ်ခတ်နိုင်သဖြင့် မူဘာရက်သည် နိုင်ငံ၏ သူရဲကောင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Hosni Mubarak Fast Facts">CNN Library, [http://www.cnn.com/2013/01/07/world/meast/hosni-mubarak---fast-facts/ Hosni Mubarak Fast Facts]. 31 May 2014</ref> နောက်တစ်နှစ်၌ ထိုစစ်ပွဲအား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့် လေတပ်စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="EAF" /><ref>{{Cite news |last=de Borchgrave |first=Arnaud |url=http://www.washingtontimes.com/news/2011/feb/2/the-mubarak-legend/ |title=The Mubarak legend – Longtime strongman can't withstand media barrage |date=2 February 2011 |work=The Washington Times |access-date=3 February 2011 |author-link=Arnaud de Borchgrave}}</ref> စစ်ပွဲ၌ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းခိုင်မာသည့် ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် တရားဝင်ကြေငြာချက်များတွင် မူဘာရက်ကို ချီးမွမ်းမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/1400123/Middle-East-factfile-Key-figures.html |title=Middle East factfile: Key figures |date=15 January 2002 |work=The Daily Telegraph |access-date=7 February 2011 |location=UK}}</ref> မူဘာရက်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ယခင်တပ်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် Saad el-Shazly ၏ သမီး Shahdan El-Shazliက မူဘာရက်သည် စာရွက်စာတမ်းများလဲထားကြောင်း၊ ၁၉၇၃အစောပိုင်းအောင်မြင်မှုများအတွက် ၎င်းဖခင်ရမည့်၎င်းဖခင်ရရှိမည့် ချီးကျူးမှုများကို ယူသွားကြောင်း ပြောဆိုခဲ့၏ ။ နောက်ဆက်လက်ပြောဆိုသည်မှာ စစ်ရေးဆိုင်ရာအမိန့်ပေးသည့် အခန်းတစ်ခု၌ ဆွေးနွေးမှုများနှင့်ပတ်သက်သည့် ဓါတ်ပုံများမှာ ပြောင်းလဲထားကြောင်းနှင့် ထိုပုံများတွင် Saad El-Shazliကို ဖျက်ထားပြီး မူဘာရက်နှင့် အစားထိုးထားကြောင်းလည်းပြောဆိုသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.almasry-alyoum.com/article2.aspx?ArticleID=288933&IssueID=2058 |last=Khalid |first=Osama |date=26 February 2011 |website=Almasry Alyoum |language=Arabic |script-title=ar:ابنة الفريق سعدالدين الشاذلى لـ"المصري اليوم": "مبارك" زوّر التاريخ ووضع صورته مكان والدى فى "غرفة عمليات أكتوبر" |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425231850/http://www.almasry-alyoum.com/article2.aspx?ArticleID=288933&IssueID=2058 |archive-date=25 April 2011 }}</ref>
 
== ဒုတိယသမ္မတ နှင့် သမ္မတတာဝန် ==
၁၉၇၅ ဧပြီတွင် အန်းဝေါ ဆက်ဒတ်က မူဘာရက်ကို ဒုတိယသမ္မတခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref name="fortuneobit">{{Cite news |last=El-Tablawy |first=Tarek |url=https://fortune.com/2020/02/25/egypt-hosni-mubarak-pharaoh-president-arab-spring-dies/ |title=Egypt's Hosni Mubarak, 'pharaoh' president ousted during Arab Spring, dies at 91 |work=Fortune |access-date=25 February 2020 |ref=fortuneobit}}</ref> ဤရာထူး၌ အစ္စရေးနှင့် အနာဂတ်တွင်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုပဲ ဆုတ်ခွာရန် စစ်တပ်သဘောတူညီမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှုတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://aad.archives.gov/aad/createpdf?rid=118248&dt=2476&dl=1345 |title=Eilts to Kissinger, July&nbsp;22, 1975 |access-date=29 January 2011}}</ref> အစ္စရေးနှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရန် ဆော်ဒီနှင့်[[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ|ဆော်ဒီ]]နှင့် ဆီရီးယာကိုလည်း[[ဆီးရီးယားနိုင်ငံ|ဆီရီးယား]]ကို တိုက်တွန်းသော်လည်း ဆီရီးယားမှ လက်မခံဘဲ ငြင်းဆန်သည်။<ref name="archive">{{Cite web |url=https://aad.archives.gov/aad/createpdf?rid=163165&dt=2476&dl=1345 |title=Eilts to Kissinger, September&nbsp;3, 1975 |access-date=29 January 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://aad.archives.gov/aad/createpdf?rid=158852&dt=2476&dl=1345 |title=Hermann Eilts (US Ambassador to Egypt) to Henry Kissinger, September&nbsp;5, 1975 |access-date=29 January 2011}}</ref> ဆော်ဒီအိမ်ရှေ့မင်းသားနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးလာခဲ့သည်။<ref name=sadhos2/> မူဘာရက်သည် အာရပ်ဒေသရှိ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များနှင့်ပါ ဆက်ဆံရေးတိုးတက်လာသည်။<ref name=sadhos2/>
 
[[File:Egyptian presidential referendum 1981 Akhbar newspaper.jpeg|thumbnail|Egyptian presidential referendum 1981 Akhbar newspaper]]
ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သော Khalid Islambouliဦးဆောင်လာသောရစစ်သားများမှIslambouli ဦးဆောင်လာသော စစ်သားများမှ ၁၉၈၁ အောက်တိုဘာတွင် သမ္မတ ဆက်ဒက်အားလုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုတွင် မူဘာရက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Ajami |first1=Fouad |title=The Cop on the Banks of the Nile |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704684604575381632573838138 |accessdate=26 February 2020 |publisher=Wall Street Journal |date=26 July 2010}}</ref> ဤအဖြစ်အပျက်ပြီးနောက် အီဂျစ်၏ စတုတ္ထမြောက် သမ္မတဖြစ်လာသည်။
 
===အီဂျစ်နိုင်ငံ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်သို့ ပြန်ဝင်ခြင်း===
သမ္မတ ဆက်ဒက်၏ အစ္စရေးနှင့် စစ်ပြေငြိမ်းမှုကြောင့် အီဂျစ်ကို အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်က[[အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်]]က အသင်းဝင်အဖြစ် ဆိုင်းငံ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=American Foreign Policy Basic Documents 1977-1980 (Communiqué by Arab League Council, 31 March 1979) |date=1983 |publisher=Department of State |location=Washington DC |pages=687–690 |url=https://books.google.co.uk/books?id=vLhIAQAAMAAJ&pg=PA687 |accessdate=26 February 2020}}</ref> ၁၉၈၂၌ မူဘာရက်က ဆော်ဒီဘုရင်နှင့်တွေ့ဆုံ၍ နှစ်နိုင်ငံ ပြန်လည်သင့်မြတ်မှုအစဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 175">{{Cite book |last=Karsh |first=Efraim |title=Islamic imperialism: A History |date=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=0-300-10603-3 |location=New Haven |page=175 |oclc=62408708}}</ref> အီဂျစ်သည် အာရပ်အများဆုံးနေထိုင်သည့်တိုင်းပြည်ဖြစ်၍ ဆော်ဒီသည် အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် အာရပ်ကမ္ဘာတွင် အီဂျစ်-ဆော်ဒီဝင်ရိုးသည် စွမ်းအားရှိသော အားတစ်ရပိဖြစ်လာခဲ့၏အားတစ်ရပ်ဖြစ်လာခဲ့၏ ။ ၁၉၈၂ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲတွင် ဆော်ဒီက အီဂျစ်၏ ငြိမ်းချမ်ရေးအစီအစဉ်ကို တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်၌ အစ္စရေးက ပါလက်စတိုင်းကို[[ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ|ပါလက်စတိုင်း]]ကို နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ခွင့်ပြုရန်၊ အာရပ်ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးက အစ္စရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးယူရန်တို့ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 175" />
 
အီရန် အစ္စလာမ္မစ် သမ္မတနိုင်ငံက ၁၉၇၉မှစ၍ အစ္စလာမ္မစ်ကမ္ဘာကို ၎င်းကဦးဆောင်သူဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားမှုများရှိခဲပြီး အထူးသဖြင့် ခေါင်းဆောင် [[ခိုမေနီ၊ အာယတိုလာ|ခိုမေးနီ]] (Khomeini) က အီရတ်၊ ဆော်ဒီ၊ ကူဝိတ်နှင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တောင်ပိုင်းရှိ အခြားအာရပ်နိုင်ငံများ၏ အစိုးရများကိုဖြုတ်ချရန် နှိုးဆော်သည်။ ထိုနိုင်ငံများကို တရားမဝင် နိုင်ငံများဟုလည်းသုံးနှုန်းသည်။<ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 174">{{Cite book |last=Karsh |first=Efraim |title=Islamic Imperialism: A History |date=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=0-300-10603-3 |location=New Haven |page=174 |oclc=62408708}}</ref> ခိုမေးနီ၏ အစ္စလာမ္မစ်ကမ္ဘာခေါင်းဆောင်ဖြစ်ရန် အခိုင်အမာပြောကြားမှု၊ ခိုမေးနီ၏ခိုမေးနီက အစ္စလာမ်အစစ်မဟုတ်ဟုသတ်မှတ်သော ဆော်ဒီ၊ အီရတ်ကဲ့သို့သော ပစ်မှတ်ထားသည့် နိုင်ငံများ၏ အစိုးရပိုင်း၌ နက်နဲသောကြောက်စိတ်များ ကိန်းအောင်းလာစေရန် အလုပ်ဖြစ်မြောက်မည့် အီရန်တော်လှန်ရေးကိုသဘောများကိုအီရန်တော်လှန်ရေးကိုသဘောသဘာများကို ထိုနိုင်ငံများသို့တင်ပို့ရန်ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများရှိပြီးနောက်<ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 174" /> အီရန်၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် အခြားအာရပ်နိုင်ငံများက အီဂျစ်အား မိတ်ဖက်အဖြစ်မြင်လာခဲ့သည်။<ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 174" /> ဆော်ဒီဘုရင်နှင့် အခြားပင်လယ်ကွေ့အာရပ်တိုင်းပြည်များအတွက် အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်းပဋိပက္ခသည် ဖျော့တော့လာကာ အစ္စလာမ္မစ်ကမ္ဘာခေါင်းဆောင်ဟု အီရန်၏ ဟိတ်ဟန်ထုတ်ခြင်းကို ခုခံရင်ဆိုင်ရန်အလို့ငှာ အီဂျစ်ကို လစ်လျူပြု၍မရပါ။လစ်လျူပြု၍မရသည့်အနေအထားဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 174" />
 
အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ (၁၉၈၀-၁၉၈၈) တွင် အီဂျစ်က အီရတ်ကို စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာအကူအညီပေးခဲ့သည်။<ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 174" /> ၁၉၈၃ ဒီဇင်ဘာ၌ မူဘာရက်က ပါလက်စတနုင်းလွတ်မြောက်ရေးခေါင်းဆောင်ပါလက်စတိုင်းလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့( PLO) ခေါင်းဆောင် [[ယာဆာ အာရာဖတ်ကိုအာရဖတ်|ယာဆာ အာရာဖတ်]]ကို ကိုင်ရိုထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင်ကြိုဆိုခဲ့သည်။ PLOနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်မှုအဖြစ်ညွှန်းဆိုနိုင်ပြီး ထိုအချိန်မှစတင်ကာ PLO၏ အဓိက မဟာမိတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Karsh |first=Efraim |title=Islamic Imperialism: A History |date=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=0-300-10603-3 |location=New Haven |page=176 |oclc=62408708}}</ref>
 
=== အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံ ===
၁၉၈၀ပြည့်နှစ်များတလျှောက် မူဘာရက်သည် တတ်နိုင်သည့်ဈေးနှုန်းဖြင့် အိမ်ရာ၊ အဝတ်အထည်၊ ပရိဘောဂနှင့် ဆေးဝါး တည်ဆောက်၊ထုတ်လုပ်ခြင်းများ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ သမ္မတဖြစ်လာသောအခါ အီဂျစ်-အစ္စရေးဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်စေရန် စိတ်အားထက်သန်မှု များစွာမရှိသဖြင့် စ်-အစ္စရေးသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ရန်ငြင်းဆိုသော အီဂျစ်အရာရှိအနည်းငယ်ထဲက တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။<ref name=sadhos2 />၎င်း၏ မူဝါဒများသည် အနာဂတ် အီဂျစ်-အစ္စရေးဆက်ဆံရေးညှိနှိုင်းခြင်းများအတွက် အခက်အခဲအတားအဆီးများဖြစ်စေမည်ဟုဆိုခြင်းကို ငြင်းဆန်သည်။<ref name=sadhos2 /> ၂၀၀၆၌ အစ္စရေးသမိုင်းပညာရှင် Karsh က မူဘာရက်အား ဂျူးလူမျိုးမုန်းတီးရေးဝါဒီဟု စွပ်စွဲသည်။<ref name="Islamic Imperialism 2006, p. 183">{{Cite book |last=Karsh |first=Efraim |title=Islamic Imperialism: A History |date=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=0-300-10603-3 |location=New Haven |page=184 |oclc=62408708}}</ref>
 
အီဂျစ်သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] အကူအညီပေါ်၌ များစွာမှီတည်ရသည်။<ref>{{Cite book|last=Amin|first=Galal|url=https://books.google.com/books?id=BUnbAgAAQBAJ&pg=PT55|title=Egypt in the Era of Hosni Mubarak|date=1 April 2011|publisher=American University in Cairo Press|isbn=978-1-61797-054-2|pages=55|language=en}}</ref> မူဘာရက်လက်ထက်၌ အမေရိကန်၏ ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေအတွက် အစ္စရေးအပေါ်ဖိအားပေးရန် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ မျှော်လင့်ချက်များမှာ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Farrell|first=William E.|url=https://www.nytimes.com/1982/08/24/world/lebanon-war-s-impact-on-egypt-back-to-square-one-news-analysis.html|title=Lebanon War's Impact on Egypt: 'back to Square One'; News Analysis|date=24 August 1982|work=The New York Times|access-date=26 February 2020|url-status=live|last2=Times|first2=Special To the New York|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ယခင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗိယက်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် ဆက်ဆံရေး တိတ်တဆိတ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဒုတိယ ခြောက်နှစ်သက်တမ်းထပ်မံ အနိုင်ရရှိသည်။<ref name="PBS1"/>
 
၁၉၈၀၊ ၁၉၉၀၊ ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်များတွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေးလုပ်ဆောင်မှုများက ဖြစ်စေသော လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ချိုးဖောက်မှုများအား [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]] (Amnesty International)က စနစ်တကျလုပ်ဆောင်မှုများဟု ဖော်ပြသည်။<ref name="Economist">{{Cite web |url=https://www.economist.com/node/16564152 |title=No paradise |date=15 July 2010 |website=The Economist |access-date=30 November 2016}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့က ၂၀၀၇တွင် ထုတ်ပြန်သော သတင်း၌ အီဂျစ်ရဲများသည် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်လျှော့တိုက်ခြင်း၊ ဆိုးဝါးသော အကျဉ်းထောင်များ၌ လက်ကောက်ဝတ်၊ ခြေကျဉ်းဝတ်များခတ်ထား၍ ကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အသက်အန္တရာယ်ခြိမ်းချောက်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခြင်းများ၌ ပါဝင်လုပ်ဆောင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Economist" /> The state remained large under Mubarak employing 8 million people out of a population of 75&nbsp;million.<ref name="Economist" />
၎င်း၏ အစ္စလာမ်ဘာသာနှင့်ပတ်သက်၍ တင်းကျပ်သောဘာသာရေး အခြေခံသဘောတရားများ၊ အစ္စရေးအပေါ်ထားရှိသော မူဝါဒနှင့် ဆက်စပ်ပြီး လုပ်ကြံရန်ကြိုးပမ်းမှုများစွာ၏ အဓိက ပစ်မှတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ဘီဘီစီအရဆိုလျှင် လုပ်ကြံခံရမှု ခြောက်ကြိမ်ရှိခဲ့ကာ အသက်ဘေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ <ref>[[BBC News]], [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-12301713 Profile: Hosni Mubarak]. 22 August 2013.</ref> ၁၉၉၉ စက်တင်ဘာတွင် Port Saidမြို့ ဓါးကိုင်လာသောလုပ်ကြံသူကြောင့် ဒဏ်ရာရသည်ဟုလည်းဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite news |last=Daniszewski |first=John |url=http://articles.latimes.com/1999/sep/07/news/mn-7572 |title=Man Killed After Injuring Mubarak |date=7 September 1999 |work=Los Angeles Times |access-date=1 February 2011}}</ref>
 
[[File:Bundesarchiv B 145 Bild-P115717, Berlin, Besuch ägyptischer Präsident Mubarak.jpg|thumb|left|အနောက် ဘာလင်၌ မူဘာရက်အားတွေ့ရစဉ်၊ ၁၉၈၉]]
 
=== ၁၉၉၁ ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ ===
== မှတ်စု ==
{{notelist}}
၁၅၇၂

တည်းဖြတ်မှုများ