ကျပင်းထိပ်ခေါင်တင်၊ ငယ်မည်-မယ်မြတ်ရွှေ (၁၇၉၄ ဝန်းကျင်- ၁၈၇၄) သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ရှစ်ဆက်မြောက် မင်းဧကရာဇ်ဖြစ်သော သာယာဝတီမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ပြီး နဝမမြောက်ဘုရင် ပုဂံမင်း၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။

မယ်မြတ်ရွှေ
ကျပင်းထိပ်ခေါင်တင် (၁၈၃၇ မတိုင်မီ)
သီရိပဝရတိလောကမဟာရတနာ ပဒုမဒေဝီ(၁၈၃၇-၁၈၇၄)
Tomb of Bagan Min's mother.jpg
ကျပင်းမင်းသမီး၏ ဂူဗိမာန်
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ မယ်တော်ကြီး
နန်းသက်၁၈၄၆-၁၈၇၄
ရှေ့မင်းဆက်စန္ဒာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး (၁၇၆၀-၁၇၇၁)
နောက်မင်းဆက်လောင်းရှည်မိဖုရား
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး
နန်းသက်၁၈၃၇-၁၈၄၆
ရှေ့မင်းဆက်နန်းမတော်မယ်နု
နောက်မင်းဆက်မင်းရွှေဦး (ပုဂံမင်းကြင်ယာတော်)
မွေးဖွား၁၇၉၄ ဝန်းကျင်
ကွယ်လွန်၁၈၇၄ (အသက် ၇၉–၈၀)
အိမ်ထောင်ဖက်သာယာဝတီမင်း
သားသမီးများပုဂံမင်း
စကြာဒေဝီ
တော်ဝင်ဘွဲ့အမည်
သီရိပဝရတိလောကမဟာရတနာ ပဒုမဒေဝီ
ခမည်းတော်ပုဂံမြို့စား မောင်ပေ(သတိုးမင်းဖျား)
မယ်တော်မင်းရွှေနန်း

မျိုးရိုးဆင်းသက်ပုံပြင်ဆင်

မြတ်ရွှေ၊ ကျပင်းမင်းသမီးသည် ရာဇသွေးအပြည့်ရှိသော မင်းသမီးတစ်ပါးဖြစ်ပြီး အလောင်းမင်းတရား၏မြစ်တော် တစ်ဖြစ်လဲ ဗဒုံမင်း၏ မြေးတော်ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် ၎င်း၏မယ်တော်မင်းစောဦး ၏မောင်တော်စပ်သော မင်းသီရိရန္တဇ၏ သမီးတော်မယ်ယွန်းစံနှင့် လက်ဆက်၍ မင်းအဖြစ်သို့ရောက်သောအခါ စန္ဒာဒေဝီ ဘွဲ့နှင့် မိဖုရားခေါင်တင်သည်။ ထိုမိဖုရားခေါင်၏ နှမတော် မယ်နှိုင်းစံသည် ရတနာသိဃ်မြို့ဝန် သတိုးမဟာတရဖျား နှင့် ပေါင်းသင်းရာ ခင်မင်းလှ ကို မွေးသည်။ ခင်မင်းလှအရွယ်ရောက်ရာ မယ်တော်ဘက်မှ တစ်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သော ဆင်ဖြူရှင်နှင့်ထိမ်းမြားရာ ဆင်ဖြူရှင် အရိုက်အရာဆက်ခံသေအခါ မိဖုရားခေါင်အဖြစ်သို့ရောက်၏။ ဆင်ဖြူရှင်နှင့်မိဖုရားခေါင် တို့မှ သမီးတော် မင်းရွှေနန်းနှင့် သားတော်စဉ့်ကူးမင်း တို့အားမြင်၏။ တစ်ဖန် သမီးတော်မင်းရွှေနန်းသည် ဦးရီးတော်ဗဒုံမင်း ၏ သားတော် ပုဂံဘုရင်ခံ သတိုးမင်းဖျား(မောင်ပေ)နှင့် လက်ဆက်ရာ ကျပင်းမင်းသမီးကိုဖွား၏။ ကျပင်းမင်းသမီး၏ မိသားစုတွင်း၌ပင် မိဖုရားခေါင်(၄)ဆက်ဖြစ်တည်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ

  • ဘေးမတော် မဟာမင်္ဂလာရတနာဓိပတိသီရိရာဇာစန္ဒာဒေဝီ ဘွဲ့ခံ မိဖုရားခေါင်ကြီး မယ်ယွန်းစံ
  • ဘွားတော် သီရိအတုလမဟာ ပဒုမ္မာဒေဝီ ဘွဲ့ခံ မိဖုရားခေါင်ကြီး ခင်မင်းလှ
  • ၎င်းကိုယ်တိုင် နှင့်
  • သမီးတော် သီရိပဝရ အတုလတိလောက မဟာရာဇိန္ဒာဓိပတိ ရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ စကြာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့ဖြစ်ကြသည်။

ငယ်စဉ်ဘဝပြင်ဆင်

ကျပင်းမင်းသမီး (မယ်မြတ်ရွှေ)ကို ၁၇၉၄ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ပုဂံမြို့စားသတိုးမင်းဖျား ၏ ကြင်ယာတော်မင်းရွှေနန်း မှ ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဘိုးတော်ဘုရား ၏ တောင်ရွှေရေးမိဖုရားမှ မွေးသော သားတော်ဖြစ်ရာ ဘိုးတော်ဘုရား ၏မြေးမ တော်စပ်ပြီး တောင်ငူမြို့ကိုစာရသည်၊ နောင် ကျပင်းမြို့ကိုစားရသည်။ ၁၈၁၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ဝမ်းကွဲအစ်ကိုတော်စပ်သူ မောင်ခင် (သာယာဝတီမင်း) နှင့် စုလျားရစ်ပတ် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ မောင်ခင်မှာ ထိုစဉ်ကာလ က သရက်မြို့ကိုစားရသောကြောင့် ခင်ပွန်းသည်၏ စားရသောမြို့အမည်နှင့် တွဲ၍ သရက်ထားထား ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ခင်ပွန်းသည်မှာ သာယာဝတီမြို့ကိုစားရ၍ သာယာဝတီထိပ်ထား ဟုလည်းကောင်းခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ သရက်မြို့စားမင်းသား မောင်ခင်နှင့်ပေါင်းသင်းရာ ၁၈၁၁၊ဇွန်၊၁၁ရက် တွင် မောင်လူကလေး(ပုဂံမင်းဖြစ်လာမည့်သူ) နှင့် ၁၈၁၃၊ဒီဇင်ဘာ၊၁၃ရက် ၌ စကြာဒေဝီမင်းသမီး ကိုလည်းကောင်း မွေးဖွားခဲ့သည်။

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၆ ခုနှစ် (၁၈၃၄ ဝန်းကျင်ခန့်) တွင်ခဲအိုတော်ဘကြီးတော်မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော် ကျန်းခန့်တော်မမူသောအခါ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကို မိဖုရားခေါင်ကြီး မယ်နုနှင့် ၎င်း မောင်တော်စလင်းမြို့စားမင်းသားတို့အား လွဲအပ် ထားခိုက် စလင်းမြို့စားနှင့်အပေါင်းပါတို့က သာယာဝတီမင်းသားအပေါ် မှုခင်းရှာကြံ၍အိမ်တော်ကိုဝိုင်းသောကြောင့် သာယာဝတီမင်းသားသည် ကြင်ယာတော် ကျပင်းမင်းသမီးနှင့် အတူ ရွှေဘိုသို့ နောက်တော်ပါများနှင့် အတူထွက်ခွါ၍ အခိုင်နေလေသည်။

နောင်တော်မင်းတရားကြီးကလည်း တပ်များစေလွှတ်၍တိုက်ခိုက်စေသည်။ သို့ရာတွင် သာယာဝတီ မင်းသားတပ်များကသာ အောင်လျက်ရှိသည်။ ညီတော် နောင်တော်ရင်းတို့ စိတ်ဝမ်းမကြည်ရှိကြသည်ကို အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ် မေဂျာဗားနေး(မယ်စယ်ဘော်ရနီ)သည် သာယာဝတီမင်းသားရှိရာ ရွှေဘိုသို့လိုက်သွားဖြန်ဖြေသော်လည်း အရေးမရသဖြင့် ဆရာတော်များကြွရောက်ဖြန်ဖြေစေ့စပ်ရသည်။ မကျန်းမမာဖြစ်နေသော နောင်တော်မင်းတရားကြီးသည် စလင်းမင်းသားနှင့်အပေါင်းပါတို့ကို ညီတော် သာယာဝတီ မင်းသားအားပေးအပ်၍ ၁၁၉၉ ခုနှစ်ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့(ခရစ်နှစ်-၁၈၃၇)တွင် ထီးနန်းကိုပါ လွှဲအပ်လေသည်။ ယင်းသို့ ကုန်းဘောင်ရွှေဘိုမြို့မှနေ၍ မင်းအဖြစ်သို့ရသောကြောင့် ကုန်းဘောင်မင်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရွှေဘိုမင်းဟူ၍လည်းကောင်း တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။

သာယာဝတီမင်းသည် ရွှေထီးရွှေနန်းကို သိမ်းမြန်းတော်မူပြီးလျှင်အမရပူရမြို့ကို ပြန်လည်ပြုပြင်၍ ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင်ပြောင်းရွှေ့စံတော်မူသည်။ ၁၂၀၂ ခုနှစ်ဝါဆိုလဆန်း၁ဝ ရက်နေ့ (၁၈၄၀ခန့်)တွင် ကျပင်းမင်းသမီး နှင့်အတူ ဘိသိက်ခံတော် မူ၍ သီရိပဝရာဒိတျာလောကဓိပတိ ဝိဇယမဟာ ဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ တံဆိပ်နာမံခံ တော်မူသည်။ ကျပင်းမင်းသမီးအား သီရိပဝရတိလောကမဟာရတနာ ပဒုမဒေဝီ ဘွဲ့ခံစေ၍ မိဖုရားခေါင် မြှောက်သည်။

ကိုးကားပြင်ဆင်