သောက္ကတဲ (သုခိုထိုင်; ထိုင်း: ราชอาณาจักรสุโขทัย; ပါဠိ: Sukhodaya) သည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏အစောပိုင်းကာလနိုင်ငံဖြစ်သည်။၁၂၃၈မှ ၁၄၃၈ထိတည်ရှိခဲ့သည်။ မြို့တော်ဟောင်းမှာ လက်ရှိမြို့၏၁၂ကီလိုမီတာအကွာတွင်ရှိသည်။

อาณาจักรสุโขทัย
သုခိုတိုင်တိုင်းပြည်
၁၂၃၈ – ၁၄၃၈

သောက္ကတဲ Sukhothai Kingdom တည်နေရာ
Approximate extent of Sukhothai's zone of influence, late 13th century.
မြို့တော် Sukhothai (1238–1347, 1430–1438)
Phitsanulok (1347–1430)
ဘာသာစကား Sukhothai dialect
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု Theravada Buddhism
အစိုးရစနစ် Feudalism
King
 - 1238–1257 Sri Indraditya
 - 1279–1299 Ramkhamhaeng
 - 1347–1368 Mahathammaracha I
 - 1419–1438 Mahathammaracha IV
ခေတ်ကာလ Middle Ages
 - ဘာဗိုနိုင်ငံမှလွတ်မြောက်ခြင်း ၁၂၃၈
 - ရမ်ခမ်ဟန်ကန်၏အောက်တွင်ချဲ့ထွင်ခြင်း ၁၂၇၉-၁၂၉၈
 - Became Ayutthayan tributary ၁၃၇၈
 - အယုဒ္ဓယအောက်ကျရောက်ခြင်း ၁၄၃၈
ယနေ့  Thailand
 Laos
 Myanmar
 Malaysia

သမိုင်းကြောင်းပြင်ဆင်

လာဗိုနိုင်ငံမှလွတ်မြောက်ခြင်းပြင်ဆင်

 
ဆူခိုထိုင်းရှိဆီဆဝိုက်ဘုရားကျောင်း
 
Seated Buddha in "Maravijaya", second half of century (Sukhothai).[၁] The Walters Art Museum.

၁၃ရာစုမတိုင်ခင်ကသောက္ကတဲမှာ ခမာအင်ပါယာ လာဗိုနိုင်ငံလက်အောက်ရှိကုန်သွယ်ရေးမြို့ဖြစ်သည်။ တိုင်လူမျိုးများသည် ကျောက်ဖယားချိုင့်ဝှမ်းဒေသအထက်ပိုင်းသို့အပြောင်းများလာသည်။

သမိုင်းပညာရှင်အချို့က သောက္ကတဲ၏ခမာအင်ပါယာမှခွဲထွက်ခြင်းကို ၁၁၈၀အစောပိုင်းမှစခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်လူမျိုးများကခမာလက်အောက်မှခွဲထွက်နိုင်ခဲ့သည်။၁၂၃၉တွင် မွန်တို့၏လက်ထဲမှ ဖိုးခွန်ညီအစ်ကို၂ယောက်မှသိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ညီအစ်ကို၂ယောက်မှအစ်ကိုမှသောက္ကတဲကိုအုပ်ချုပ်ကာ ဖရာရောင်းမင်းဆက်စတင်ခဲ့သည်။၁၂၅၇ခုနှစ်အထိ သောက္ကတဲနိုင်ငံမှာ ကျောက်ဖယားချိုင့်ဝှမ်းအထက်ပိုင်းအထိဖြစ်သည်။

ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်များက သောက္ကတဲနိုင်ငံတည်ထောင်မှုမှာသူတို့နိုင်ငံစတင်တည်ထောင်ခြင်းဟုမှတ်ကြသည်။

 
Wat Saphan Hin, Sukhothai Historical Park
 
Phra Achana, Wat Si Chum, Sukhothai Historical Park

Expansions under Ramkahaengပြင်ဆင်

ဖိုးခွန်ပန့်မိုင်း (Pho Khun Ban Muang) နှင့် သူ၏ အစ်ကို ရမ်းခမ်းဟဲန် (Ram Khamhaeng) တို့သည် သောက္ကတဲနိုင်ငံတော် ကို တိုးချဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တိုးချဲ့ရေးအပိုင်းတွင်သမိုင်းပညာရှင်များအကြားအငြင်းပွားမှုများလည်းရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ရမ်းခမ်းဟဲန် မှာပုဂံအင်ပါယာလက်အောက်မှလွတ်ရန်ကြံနေသော ဝါရီရူးခေါင်းဆောင်သည့်မွန်တို့ကိုအကူအညီပေးကာ မွန်တို့မှာ မုတ္တမတွင်နိုင်ငံထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပဲခူးသို့ပြောင်းသွားသည်။ သီရိသနန်ဟန်မှဘုန်းတော်ကြီးများကြောင့် သောက္ကတဲတွင်ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။၁၂၈၃တွင် ထိုင်းအက္ခရာများကိုတီထွင်ခဲ့သည်။

ဩဇာကျဆင်းလားခြင်းနှင့်အယုဓျာလက်အောက်ကျရောက်ခြင်းပြင်ဆင်

ဆူခိုထိုင်း၏ဩဇာတိုတောင်းလာခဲ့သည်။ ရမ်းခမ်းဟဲန် နတ်ရွာစံပြီးနောက် သောက္ကတဲနယ်မြေများပြိုကွဲခဲ့သည်။ သူ၏သားတော် လော့ထိုင်းနန်းတက်လာသည်။ ထိုအတောအတွင်း ၁၃၇၈တွင် အယုဓျာဘုရင် တာမာရာချာ ၂ မှ ကျူးကျော်လာရောက်ရှိလာပြီးသောက္ကတဲကို ယင်း၏ဩဇာအောက်သွတ်သွင်းလိုက်သည်။

သောက္ကတဲနှင့်မြန်မာပြည်ပြင်ဆင်

သောက္ကတဲ(ဆူခိုထိုင်း)သည် ထိုင်းနိုင်ငံဟူ၍ဖြစ်လာမည့်မြေပေါ်တွင် ရှမ်းတို့၏ပထမဆုံးမြို့ပြနိုင်ငံဖြစ်သည်။ မွန်ဂိုတို့ကြောင့် နန်ချောင်နိုင်ငံပျက်စီးပြီးနောက် ရှမ်းတို့သည် တောင်ဘက်သို့အလုံးအရင်းဖြင့်ဆုတ်ခွာလာခဲ့သည်။ ရှိရင်းစွဲ ပရပထုံ၊ ဟရိဘုဉ္ဇ၊ ဒွာရာဝတီစသည့်မွန်မြို့ပြနိုင်ငံများကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီး သောက္ကတဲ၊ ဇင်းမယ်(လန်နာ)စသည့်နိုင်ငံများကိုထူထောင်ကြသည်။ မဂဒူးအမည်ရှိ သောက္ကတဲမင်း၏ သားမက်ဖြစ်သူ မွန်-ရှမ်းကပြားတစ်ယောက်သည် ဟံသာဝတီနိုင်ငံကိုထူထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ပုဂံနိုင်ငံတော်ပျက်စီးပြီးနောက် အင်းဝရှမ်းများနှင့်ဟံသာဝတီမွန်များအနှစ် ၄၀ စစ်ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် သောက္ကတဲသည်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့သည်။ သောက္ကတဲရှမ်းတို့သည် ဟံသာဝတီကိုမကြာခဏလာရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်ထပ်မံပေါ်ထွန်းလာသော အယုဒ္ဂယက ပိုမိုအင်အားကြီးမားလာပြီးသောက္ကတဲကိုသိမ်းယူခဲ့သဖြင့် သောက္ကတဲခေတ်ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။

 
Sukhothai royal temple, replica in Muang Boran

ကိုးကားပြင်ဆင်

တမ်းပလိတ်:S-royalhouse
ယခင်က
en:Lavo Kingdom
Ruling Dynasty of the
Kingdom of Sukhothai

1238-1583
ဆက်ခံသူ
en:Ayutthaya Kingdom