မိတ္ထီလာမြို့သည် မြန်မာပြည်အလည်ပိုင်း တွင်တည်ရှိ၍ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သောမြို့ဖြစ်ပြီး မိတ္ထီလာကန်၏နံဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးသည် မိတ္ထီလာမြို့အနီးမှ ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားပြီး ရန်ကုန်-မန္တလေး အဝေးပြေး ကားလမ်းမကြီး၊ ပုဂံ-တောင်ကြီးလမ်းနှင့် မိတ္ထီလာ-မြင်းခြံလမ်းတို့ ဆုံရာလမ်းဆုံလမ်းခွတွင်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မိတ္ထီလာမြို့သည် မိတ္ထီလာခရိုင်မိတ္ထီလာမြို့နယ်တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။

မိတ္ထီလာမြို့
Skyline of မိတ္ထီလာမြို့
မိတ္ထီလာမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် တည်ရှိသည်
မိတ္ထီလာမြို့
မိတ္ထီလာမြို့
မိတ္ထီလာမြို့တည်နေရာ
ကိုဩဒိနိတ်: 20°53′N 95°53′E / 20.883°N 95.883°E / 20.883; 95.883ကိုဩဒိနိတ်: 20°53′N 95°53′E / 20.883°N 95.883°E / 20.883; 95.883
နိုင်ငံ မြန်မာ
ဒေသမန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
ခရိုင်မိတ္ထီလာခရိုင်
မြို့နယ်မိတ္ထီလာမြို့နယ်
လူဦးရေ (2005)
 • လူမျိုးများဗမာကရင်ရှမ်း
 • ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာခရစ်ယာန်ဘာသာဟိန္ဒူဘာသာအစ္စလာမ်ဘာသာ
အချိန်ဇုန်MST (UTC+6.30)

သမိုင်းပြင်ဆင်

မိတ္ထီလာမြို့သည် ရှေးအခါက သျှိသျှားမြို့ဟု တွင်ခဲ့သည်။ ကန်တော်ကို အစွဲပြု၍ တွင်သော အမည်ဖြစ်ရကား ကန်တော်အမည် ပြောင်းသည်နှင့်အမျှ မြို့၏ အမည်လည်း ပြောင်းလဲခဲ့ပေသည်။ ယခု တွင်လျက်ရှိသော မိတ္ထီလာဟူသော အမည်ကား ပုဂံ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်တော်မှ စ၍ မထိလာ ဟူသော အမည်မှ ကာလ ရွေ့လျောသည့် အလျောက် ပြောင်းလဲလာသောအမည်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။

မိတ္ထီလာကန်တော်သည် မြို့ကျက်သရေဆောင်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည်။ အနော်ရထာမင်းကြီးမှ စတင်ဆည်ဖို့ခဲ့ပြီး အလောင်းစည်သူမင်းပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကန်တော်အတွင်းရှိ အန္တကူ ရေလည်ဘုရားမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ ကန်တော်ကမ်းပါးရှိ ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်သည်လည်း ထင်ရှားသော စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် တော်သလင်းလတွင် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်၏ ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ လှေပြိုင်ပွဲများလည်း ထည့်သွင်းကျင်းပသည်။

မိတ္ထီလာမြို့၏ သမိုင်းနောက်ခံသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏မူရင်းဒေသဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းလွင်ပြင်ဒေသနှင့် ဆက်နွယ်လျှက်ရှိသည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခရစ် (၁၁) ရာစုနှစ်မှစ၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ဗြိတိသျှအင်ပါရာလက်အောက်ကျရောက်ခဲ့သည့် ခရစ် (၁၉) ရာစုနှစ်မတိုင်မီအထိ မိတ္ထီလာဒေသသည် ဗမာမင်းအဆက်ဆက်တို့၏ အာဏာစက်အောက်တွင် အစဉ်သဖြင့်တည်ရှိခဲ့လေသည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ စလင်း၏ လက်အောက်ခံ မဟာမိတ်တပ်များသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို မိတ္ထီလာစစ်မြေပြင်တွင် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာပြည်လွတ်လတ်ရေးရရှိပြီး မကြာမီမှာပင် ကရင်လက်နက်ကိုင်များလက်အောက်သို့ တဒင်္ဂကျရောက်ခဲ့သေးသည်။

ပထဝီဝင် အနေအထားပြင်ဆင်

မင်းဝံကုန်းတန်းထက်တွင် အမြင့်ပေ ၈ဝဝ ၌တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ မော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ၃၃၈ မိုင်ဝေး၍၊ မန္တလေးမြို့မှ ၉၅ မိုင် ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၁၄ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ရန်ကုန် - မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် - ရေနံချောင်း မော်တော်ကားလမ်း၊ မြင်းခြံမှ မော်တော်ကားလမ်းတို့ ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင် သာစည် - မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပေရာ၊ လမ်းဆုံလမ်းခွတွင်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။

မြို့ပြလူဦးရေပြင်ဆင်

မိတ္ထီလာမြို့မတွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၁၄ ရပ်ကွက် အိမ်ခြေပေါင်း ၃,၇၃ဝ ရှိပြီးလျှင် လူပေါင်း ၂၅,၈၉၁(၁၉၆၃)ယောက်နေထိုင်လျက်ရှိလေသည်။ မိတ္ထီလာမြို့တွင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း၊ အမြတ်တော်ခွန်၊ ယစ်မျိုး၊ သစ်တော၊ သမဝါယမ၊ ရဲ၊ လမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ဆည်မြောင်းဌာနစသည်တို့နှင့် ခရိုင်စက်ရှင်နှင့် တရားမရာဇဝတ်တရားသူကြီးစသည်တို့ ရုံးစိုက်ပေရာ၊ အစိုးရရုံးများသည် မြို့၏ အနောက်ဖက်တွင် တည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာတွင် တပ်မတော်လေယာဉ်ကွင်းရှိ၍ တပ်မတော်တပ်ပေါင်းစုများ၊ တပ်မတော်ဌာနချုပ် ရုံးများလည်းတည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာမြို့တွင် ထင်ရှားသော မိတ္ထီလာကန်သည် မြို့၏ အနောက်ဖက်တွင် တည်ရှိသည်။

စီးပွားရေးပြင်ဆင်

မိတ္ထီလာမြို့သည် ပတ်ဝန်းကျင် ခရိုင်များ၊ မြို့များသို့ပေါက်ရောက်သော ခရီးလမ်းဆုံလမ်းခွတွင် ရှိသောကြောင့်လည်း စီးပွားရေးတွင် ကောင်းမွန် ဖွံ့ဖြိုးကာ လူသိများသည်။ မိတ္ထီလာ ချည်မျှင်နှင့်အထည်စက်ရုံ၊ တို့လည်းရှိသည်။

ယဉ်ကျေးမှုပြင်ဆင်

ရဟန်းတော်များ စာသင်တိုက်များအပြင် ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကား ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်းစော တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ရှင်ပင်ဂူစေတီ၊ ရွှေဂူလှစေတီ၊ ရွှေဂူကြီးစေတီ၊ ရွှေစောလူးစေတီ၊ ရှင်ပင်ဇယစ်စေတီများ၊ ထိုပြင် အလောင်းစည်သူမင်းတည်တော်မူခဲ့သော ရွှေမြင်တင် ၊ မြို့တွင်း ဆုတောင်းပြည့်၊ ဖောင်တော်ဦး၊ အတွင်းရွှေကျောင်း၊ အပြင်ရွှေကျောင်း၊ ရွှေမြင်မိ၊လောကထိပ်ပန်၊ ရွှေလက်လှစသည့် များစွာသော ဘုရားစေတီ အဆူဆူတို့ဖြစ်၏။ ရွှေမင်းဝံတောင်ထိပ်ထက်၌ တည်ရှိသော ရွှေမြင်တင်စေတီသည် ယခုအခါ ထင်ရှား၍ ကဆုန်လပြည့်နေ့၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့များတွင် နှစ်စဉ် ပွဲတော်များကျင်းပသည်။ ယခုအခါဘုရားပရဝုဏ်အနီးတစ်ဝိုက်တွင် တပ်မတော်မှ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ပြီး စစ်တပ်ချထားသည်ဖြစ်သောကြောင့် ရွှေမြင်တင်စေတီကို မြေပြင်မှာ တည်ထားသကဲ့သို့ တွေ့မြင်ရပေသည်။

အထင်ကရများပြင်ဆင်

  • မိတ္ထီလာကန်
  • ဖောင်တော်ဦးဘုရားပွဲနှင့် လှေပြိုင်ပွဲ
  • ဝန်ဇင်းမင်းရာဇာ
  • ဦးရာဇတ်
  • ထီလာစစ်သူ

ကျန်းမာရေးပြင်ဆင်

မိတ္ထီလာမြို့တွင် အထွေထွေပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတစ်ခုနှင့် တပ်မတော်စစ်ဆေးရုံ (မိတ္ထီလာ)တို့ တည်ရှိကြသည်။

ကန်တော်ကို အမှီပြုရ၍ ရာသီဥတု ဆီလျော်သင့်မြတ်၏။ မြေမျက်နှာပြင် အနေအထားမှာလည်း ကောင်းမွန်၏။ ခြောက်သွေ့သော်လည်း လေကောင်းလေသန့်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သည်။ အထူးသဖြင့် အဆုတ်နာရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ ဝေဒနာရှင်များအတွက် သင့်မြတ်သောကြောင့် ဆိုခဲ့သည့် ရောဂါများ စွဲကပ်နေသော ဝေဒနာရှင်တို့သည် မိတ္ထီလာမြို့သို့ သွားရောက်ကုသယင်း အနားယူကြပေသည်။[၁]

ပညာရေးပြင်ဆင်

အခြေခံပညာပြင်ဆင်

မိတ္ထီလာမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း အမှတ်(၁)မှ အမှတ်(၆)အထိ တည်ရှိကြသည်။

အဆင့်မြင့်ပညာပြင်ဆင်

မိတ္ထီလာမြို့တွင်

ကျေးရွာများပြင်ဆင်

  • သီးကုန်း
  • မကျည်းပင်ပု
  • ဥယျာဉ်
  • ရွာသစ်
  • တောမ
  • ထမုန်ကန်
  • ညောင်ပင်သာ
  • မောက်လောက်
  • ချောက်ပင်
  • ခင်လူး
  • ညောင်ကိုင်း
  • ကွက်ငယ်
  • အပျောက်
  • ကုက္ကိုပင်
  • လူးခင်းကြီး
  • မုန်တိုင်
  • ရေချို
  • ရုံးတောကြီး
  • ရုံးတောလေး
  • ပန်းတော်ဆက်
  • ကွက်ငယ်
  • အုတ်ကျင်း
  • ကုက္ကိုကုန်း
  • မြာရေဝ
  • တဲကြီးကုန်း
  • နတ်ကြီးကုန်း
  • ကန်တောင်
  • မကျီးပင်တဲ
  • ဥယျာဉ်(ချောင်းနား)
  • ချာင်းနား
  • ရေထွက်
  • ကျောက်ပုံကန်
  • ပျော်ကုန်း
  • သပြေကန်(တောင်)
  • သပြေကန်(မြောက်)
  • ဆည်အောင်ကုန်း
  • မယ်ဇလီကုန်း
  • တက်ပိုး
  • မြင်းခြံရွာသစ်
  • ပေပင်ကုန်း
  • ဂွေးတောက်ကန်
  • မြေခြား
  • ဂွေးအိုင်
  • မကျီးကုန်း
  • မိုးကောင်း
  • ကန်သာ
  • ရွာသစ်(ဂွေးအိုင်)
  • တယ်ပင်တဲ
  • ဘုံးအိုး
  • ကန်ကြီးကုန်း
  • ရေစင်
  • ပျော်ဘွယ်(အိုင့်ကြီးလည်)
  • သာစည်လေး
  • အိုင့်ကြီးလည်
  • နဘဲကုန်း
  • အောင်ပန်း(သံဘို)
  • သံဘို
  • ဥယျာဉ်(သံဘို)
  • တဲလှ
  • ကမ်းပါးတဲ
  • သဲဖြူချောင်း
  • ရေငံ
  • ဝါးသုံးတော
  • ကုက္ကိုတော
  • တမာပင်
  • သဲတော(တပျော်)
  • တပျော်
  • ကြာကန်(တပျော်)
  • မကျီးတန်း
  • လက်ပံအိုင့်(အနောက်)
  • ကင်ပွန်းခြုံ
  • အိုင်ရွာဟောင်း
  • အိုင့်
  • လက်ပံအိုင့်(အရှေ့)
  • ကျောက်အိုး
  • အင်းပင်ဝ
  • ရွာသစ်(ရေဝေ)
  • ထန်းတော
  • ညောင်ဇောက်
  • ညောင်ကုန်း(ရေဝေ)
  • ရေဝေ
  • ကန်သာ
  • အင်းမ
  • ရွာသစ်(အုံတုံ)
  • အုံတုံ
  • သီးပင်ခင်
  • ညောင်ပင်သာ(မုန်တိုင်)
  • ထန်းချောင်းတော
  • ဖလန်ကျင်း
  • သရက်ခြံ
  • လဲတော
  • မုန်တိုင်
  • ခံပင်အိုင့်
  • ကျီးသာအိုင့်
  • ဆပ်ပျာကျင်း
  • သရက်ပင်(အနောက်)
  • သရက်ပင်(အရှေ့)
  • ညောင်အိုင်(ကျွယ်ကန်)
  • မကျီးကုန်း(ကျွယ်ကန်)
  • ကျွယ်ကန်
  • သဘွတ်ကုန်း
  • ထနောင်းအိုင်(ကျွယ်ကန်)
  • သက်ငယ်ကျင်း
  • ညောင်ပင်သာ(ကျွယ်ကန်)
  • ကန်ခြား
  • ကျောက်ဖူး
  • ဒဟတ္တန်း
  • ကျောက်ဖူး
  • ထနောင်းကျင်း
  • ဒန်းကုန်း
  • ထိန်ကန်
  • မြောက်လည်
  • သိမ်းကုန်း
  • ကြိုးစု
  • ရက်တန်း
  • ဂွေးကုန်း(မြောက်လည်)
  • အိုးအိုင်ကုန်း
  • ရေငံ(မြောက်လည်)
  • အင်ပင်ဝ
  • ကုန်းတန်း
  • ကုန်းတန်းကျောင်း
  • သာစည်(သီးပင်ကုန်း)
  • တဲကြီးကုန်း
  • ထနောင်ပင်တဲ
  • ကျီကုန်း(သီးပင်ကုန်း)
  • ပန်းဒွေး
  • ကြက်တက်ပင်
  • ထုံးအိုင်
  • မကြီးချို
  • ရေငံ(အလည်)
  • ဆွာတော
  • နွားစာငုတ်
  • ထုံးအိုင်(အလည်)
  • အင်ကြင်းကုန်း(အလည်)
  • ပျော်ကုန်း(အလည်)
  • သီတပ်ကန်
  • ကုန်းသာ(အလည်)
  • တည်ပင်ကုန်း(အလည်)
  • ကုက္ကိုကျင်း(အလည်)
  • သီးပင်ကုန်း(အလည်)
  • ဒီးဒုတ်(ဆပ်ပျာကျင်း)
  • ဆပ်ပျာကျင်း
  • သဖန်းပင်ရိုး
  • ကန်ကြီးကုန်း
  • ကျောက်ပုံ
  • ကြာကန်
  • ဖန်းခါးကုန်း
  • ကျောက်အိုး

စေတီပုထိုးများပြင်ဆင်

  • နဂါးရုံဘုရား
  • အန္တကူရေလည်ဘုရား
  • စည်းခုံကြီးဘုရား
  • ထီးသုံးဆင့်ဘုရား
  • ရွှေမြင်တင်ဘုရား
  • ဖောင်တော်ဦးဘုရား

ကိုးကားပြင်ဆင်

  1. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)