မကွေးတိုင်းဒေသကြီး

မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းဒေသကြီး
(မကွေးတိုင်း မှ ပြန်ညွှန်းထားသည်)

မကွေးတိုင်းဒေသကြီး (အင်္ဂလိပ်: Magway Region သို့မဟုတ် Magwe Region၊ ယခင် အမည် - မကွေးတိုင်း)သည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးသည်မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းဒေသကြီး ခုနစ်ခုအနက် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်ကာ ၄၄,၈၂၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁၇,၃၀၆ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြို့တော်မှာ မကွေးမြို့ ဖြစ်သည်။ပခုက္ကူမြို့သည်တိုင်းဒေသကြီး၏ အကြီးမားဆုံးနှင့် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ) သည် မြန်မာပြည်တွင် အရှည်ဆုံး တံတား ဖြစ်သည်။

မကွေးတိုင်းဒေသကြီး
တိုင်းဒေသကြီး
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံတော်
အလံတော်
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၏ တံဆိပ်တုံး
စည်းတံဆိပ်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီး တည်နေရာ
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီး တည်နေရာ
ကိုဩဒိနိတ်: 20°15′N 94°45′E / 20.250°N 94.750°E / 20.250; 94.750ကိုဩဒိနိတ်: 20°15′N 94°45′E / 20.250°N 94.750°E / 20.250; 94.750
နိုင်ငံ မြန်မာ
တိုင်းဒေသကြီးအလယ်ပိုင်း
မြို့တော်မကွေးမြို့
အစိုးရ
 • ဝန်ကြီးချုပ်ဒေါက်တာအောင်မိုးညို (NLD)
 • အစိုးရအဖွဲ့မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့
 • ဥပဒေပြုလွှတ်တော်မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်
 • တရားလွှတ်တော်မကွေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်
ဧရိယာ
 • စုစုပေါင်း၄၄၈၂၀.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၃၀၅.၃ စတုရန်းမိုင်)
ဧရိယာအဆင့်စတုတ္ထ
လူဦးရေ (၂၀၁၄)[၁]
 • စုစုပေါင်း၃,၉၁၇,၀၅၅
 • အဆင့်သတ္တမ
 • သိပ်သည်းမှု၈၇/km (၂၃၀/sq mi)
Demographics
 • လူမျိုးစုများဗမာချင်းရခိုင်ရှမ်းကရင်
 • ကိုးကွယ်မှုဗုဒ္ဓ ၉၈.၈%
ခရစ်ယာန် ၀.၇%
အစ္စလာမ် ၀.၃%
ဟိန္ဒူ ၀.၁%
animism ၀.၁%
အချိန်ဇုန်မြန်မာစံတော်ချိန် (UTC+06:30)
HDI (၂၀၁၇)၀.၅၆၀[၂]
အလယ်အလတ် · ဆဋ္ဌမ

တည်နေရာပြင်ဆင်

ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ၊ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈ ဒီဂရီ ၅၀ မိနစ် နှင့် ၂၂ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်ကြား ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၃ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ် နှင့် ၉၅ ဒီဂရီ ၅၅ မိနစ် ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးစစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးသည် ၁၇,၃၀၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။

မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြင်ဆင်

ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းဒေသများသည် မြေပြန့်များဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်ခြမ်းဒေသများသည် ရခိုင်ရိုးမ၏ အရှေ့ဘက် ရေဝေကြောဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့သည် လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်သည် တိုင်း၏အလယ်ဗဟိုကိုဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်းသည်။ ဧရာဝတီမြစ်သို့ အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ စီးဝင်သော ချောင်းကြီးများမှာ ပင်းချောင်းယင်းချောင်းဒေါင်း‌နေချောင်း တို့ဖြစ်ကြပြီး၊ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်ကြသော မြစ်ချောင်းများမှာ ချင်းတွင်းမြစ်စလင်းချောင်းမုန်းချောင်းမန်းချောင်းမင်းတုန်းချောင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။

ရာသီဥတုပြင်ဆင်

မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း ချိုင့်ဝှမ်းဒေသဖြစ်၍၊ မိုးအလွန်နည်းပြီး ပူပြင်းသောရာသီဥတုရှိသည်။

ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်

မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော်မှာ မကွေးမြို့ဖြစ်သည်။ မကွေးမြို့ပခုက္ကူမြို့နှင့် ရေနံချောင်းမြို့များတွင်တက္ကသိုလ်ကောလိပ်များရှိသည်။ ပခုက္ကူမြို့အောင်လံမြို့ရေနံချောင်းမြို့တောင်တွင်းကြီးမြို့ချောက်မြို့များမှာ အဓိကအရေးပါသောမြို့ကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။

ခရိုင်များပြင်ဆင်

မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ခရိုင်(၅)ခု ရှိသည်။

  1. မကွေးခရိုင်
  2. မင်းဘူးခရိုင်
  3. ပခုက္ကူခရိုင်
  4. သရက်ခရိုင်
  5. ဂန့်ဂေါခရိုင်
 
မကွေးတိုင်းမြေပုံ

မြို့နယ်များပြင်ဆင်

  • မကွေးခရိုင် (၆) မြို့နယ်
  1. မကွေးမြို့နယ်
  2. နတ်မောက်မြို့နယ်
  3. မြို့သစ်မြို့နယ်
  4. ချောက်မြို့နယ်
  5. ရေနံချောင်းမြို့နယ်
  6. တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
  • မင်းဘူးခရိုင် (၅) မြို့နယ်
  1. မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်
  2. ပွင့်ဖြူမြို့နယ်
  3. စလင်းမြို့နယ်
  4. ငဖဲမြို့နယ်
  5. စေတုတ္တရာမြို့နယ်
  • ပခုက္ကူခရိုင် (၅) မြို့နယ်
  1. ပခုက္ကူမြို့နယ်
  2. ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်
  3. ရေစကြိုမြို့နယ်
  4. မြိုင်မြို့နယ်
  5. ပေါက်မြို့နယ်
  • ဂန့်ဂေါခရိုင် (၃) မြို့နယ်
  1. ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
  2. ထီးလင်းမြို့နယ်
  3. ဆောမြို့နယ်
  • သရက်ခရိုင် (၆) မြို့နယ်
  1. သရက်မြို့နယ်
  2. အောင်လံမြို့နယ်
  3. ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်
  4. မင်းတုန်းမြို့နယ်
  5. မင်းလှမြို့နယ် (အထက်မင်းလှ)
  6. ကံမမြို့နယ်

မြို့ (၃၂)မြို့ ၊ ရပ်ကွက် (၁၉၉) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၅၃၈) အုပ်စုနှင့် ရွာပေါင်း (၄၇၈၈) ရွာ ရှိပါသည်။ [၃]

အခြားထင်ရှားသောမြို့နှင့် ရွာကြီးများပြင်ဆင်

  • အိုင်းမ
  • အိုင်ကြီး
  • အုန်းတွဲ
  • ချောင်းနက်
  • ဂွေးချို
  • ကုက္ကိုကုန်း(တိုက်နယ်)
  • ကမျင်းကန်
  • ကန်
  • ကျောင်းတော်ရာ
  • ကျောက်ထု
  • ကျော
  • ကြေးနီ
  • ကျွန်းချောင်း
  • လမ်းရွာ
  • လယ်ကိုင်း
  • လက်ပံတံခါး
  • လင်းကတော
  • မလွန်
  • မဲဇလီ
  • မိကျောင်းရဲ
  • မင်းတဲကြီး
  • မင်းရွာ
  • မိုးနတ်ကုန်း
  • မြင်ကွန်း
  • မြစ်ခြေ
  • နဂါးအိုင်
  • ညံကန်
  • ညောင်လှ
  • ပဒါန်း
  • ပခန်းကြီး
  • ပြလို့
  • ပျော်ဘွယ်
  • ပြရည်
  • စပါးတန်း
  • စလေ
  • ဆတ်သွား
  • ဆည်တော်
  • ရှမ်းတပ်ကြီး
  • ရွှေပန်းတော
  • ဆင်ဖြူကျွန်း
  • တိုင်တား
  • တက်ပုအောင်း
  • သမ္ဗူလ
  • ဝက်မစွပ်
  • ဝက္ကသေး (စံပြကျေးရွာ)
  • ယော
  • ရေမျက်နီ
  • ရေနံချပ်
  • ရေနံမ
  • ရေနံ့သာ
  • ရွာမွန်
  • ကိုးပင် (ဆင်ပေါင်ဝဲ လမ်းဆုံ)

စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများပြင်ဆင်

တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်များပြင်ဆင်

  1. မကွေးတက္ကသိုလ်
  2. မကွေးဆေးတက္ကသိုလ်
  3. မကွေးပြည်သူ့ကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ်
  4. နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မကွေး)
  5. ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(မကွေး)
  6. မကွေးပညာရေးကောလိပ်
  7. ပခုက္ကူတက္ကသိုလ်
  8. ပခုက္ကူပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်
  9. နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)
  10. ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)
  11. အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(ချောက်)
  12. အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(ရေနံချောင်း)
  13. ရေနံချောင်းဒီဂရီကောလိပ်
  14. အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (သရက်)

စက်မှုလုပ်ငန်းများပြင်ဆင်

  1. ပခုက္ကူ စက်မှုဇုံ
  2. ရေနံချောင်း စက်မှုဇုံ
  3. ချောက် ရေနံချက်စက်ရုံ
  4. မန်းသံပုရာကန် ရေနံချက်စက်ရုံ
  5. မန်း ရေနံမြေသဘာဝဓာတ်ငွေ့ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ
  6. ကျွန်းချောင်း ဓာတ်မြေဩဇာစက်ရုံ
  7. စလေ ဓာတ်မြေဩဇာစက်ရုံ
  8. သရက်ဘိလပ်မြေစက်ရုံ
  9. ပခုက္ကူ ဗာဂျီးနီးယားဆေးပေါင်းစက်ရုံ
  10. ပွင့်ဖြူ ချည်မျှင်စက်ရုံ
  11. မကွေး ဆပ်ပြာစက်ရုံ

ထင်ရှားသောတံတားကြီးများပြင်ဆင်

  1. အနော်ရထာတံတား (ချောက်-ဆိပ်ဖြူ)
  2. မကွေးတံတား (မကွေး-မင်းဘူး)
  3. ပခုက္ကူတံတား (ပခုက္ကူ-ပုဂံ)
  4. မုန်းချောင်းတံတား (ပွင့်ဖြူ-ရှောက်တော)
  5. မန်းချောင်းတံတား (စကု)
  6. ယင်းချောင်းတံတား (မကွေး)
  7. ပင်းချောင်းတံတား (ရေနံချောင်း)
  8. စလင်းချောင်းတံတား (ဆင်ဖြူကျွန်း-နွယ်တမယ်)
  9. ဒေါင်းနေတံတား (ရေနံချောင်း)
  10. ဆားပွက်ချောင်းတံတား (မင်းဘူး)
  11. မုန်းချောင်းတံတား (မဲဇလီ)

စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ပြင်ဆင်

မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ခြမ်းဒေသများဖြစ်သော မင်းတုန်း၊ ငဖဲ၊ စေတုတ္တရာ၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်များတွင် မြေပြန့်ချင်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသောကြောင့် ချင်းတိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု၊ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများကို တွေ့ရှိရပါသည်။ ထို့ပြင် ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသ၏ ထီးလင်း၊ ဂန့်ဂေါ၊ ဆော စသည့် မြို့ ၃ မြို့သည် ဗမာမျိုးနွယ်စုတွင်ပါဝင်သော ယောလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်ပြီး ယောဒေသ ဟု ခေါ်တွင်သည်။ စံမြန်မာစကားနှင့် အသံထွက် အနည်းငယ်ကွဲလွဲသည်။ ထိုယောဒေသမှထွက်သော ယောလုံချည်ကို ကိုလိုနီခေတ်က မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအဖြစ် ဝတ်ဆင်ကြသည်။

ဒေသထွက်ကုန်များပြင်ဆင်

မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်အမျိုးမျိုး၊ ဆန်စပါး၊ ပြောင်း၊ ကျွန်းသစ်၊ ပိတောက်၊ အင်၊ အင်ကြင်း၊ သစ်ရာ၊ ပျဉ်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ ဝါးအမျိုးမျိုး

တွင်းထွက်များပြင်ဆင်

မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ရေနံချောင်းနှင့် ချောက်မြို့နယ်တို့တွင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တို့ ထွက်ရှိသည်။

  1. ချောက်ရေနံမြေ
  2. ရေနံချောင်းရေနံမြေ
  3. ထောက်ရှာပင်ရေနံမြေ
  4. မင်းဘူးရေနံမြေ
  5. မန်းရေနံမြေ
  6. ကျောက်ခွက်လက်ပံတိုရေနံမြေ

ကိုးကားပြင်ဆင်

  1. (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 17။ 
  2. Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab (in en)။
  3. တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီအတွင်းရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်(၁၆−၁၀−၂၀၁၉)
  4. D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.